De Mercatortelescoop

Bron: Figuur 1 – De Mercator Telescoop bij nacht Bron: foto Wim Pessemier

Een venster naar het heelal

De Mercatortelescoop is een 1,2 m semi-robotische telescoop, gebouwd op een hoogte van 2.300 m in het Roque de los Muchachos Observatory op La Palma (Canarische Eilanden, Spanje). De telescoop wordt uitgebaat door het Instituut voor Sterrenkunde (IvS) van de K.U.Leuven.  De Mercatortelescoop is een dubbel van de Zwitserse Euler telescoop op La Silla, Chili en is operatief sinds het voorjaar van 2001. Onderzoek concentreert zich op een gedetailleerde monitoring van variabele astronomische fenomenen, van kometen over sterren tot verre quasars

De naam van de telescoop komt van de beroemde Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator (1512-1594) die studeerde en les gaf aan de  universiteit van Leuven voordat hij naar Duisburg (Duitsland) verhuisde.

Instrumenten

Bron: Figuur 2 – Binnenin de Mercatortelescoop Bron: foto Instituut voor Sterrenkunde

De Mercatortelescoop is een middelgrote telescoop, uitgerust met een CCD camera voorzien van negen filters.  Onlangs werd op de telescoop een hoog efficiënte, hoge-resolutie Mercator Echelle spectrometer ‘HERMES’ geïnstalleerd. Dit geavanceerde instrument is ontworpen en in huis ontwikkeld door samenwerking tussen het 
IvS (K.U.Leuven), het IAA (Institut d’Astronomie et d’Astrophysique, ULB), het Koninklijk Obersvatorium van België en kleinere partners van de Landessternwarte Tautenburg (Duitsland) en het Geneva Observatory (Zwitserland). Met dit nieuw instrument is het wetenschappelijk potentieel van de telescoop nog verder toegenomen.

Onderzoek

Het wetenschappelijk onderzoek dat gebeurd met de Mercatortelescoop is gerelateerd aan diverse variabele fenomenen geobserveerd in sterren en sterrenstelsels. De belangrijkste astrofysische gebieden die worden bestudeerd zijn: asteroseismologie, waarin de interne structuur van pulserende sterren wordt onderzocht door het bestuderen van het variabiliteitspatroon dat ze vertonen (op een gelijkaardige manier zoals geofysici gebruik maken van informatie van aardbevingen om de interne structuur van de aarde te bestuderen) om zo ons inzicht in de structuur en evolutie van sterren te vergroten; de studie van de late stadia van stellaire evolutie, met een focus op de diverse impact van een vergezellende ster op deze latere evolutiestadia; en de studie vangravitationeel gelensde quasars. Wanneer een sterrenstelsel in de lijn van de zichtbaarheid van een quasar ligt, dan buigt het zwaartekrachtveld van het stelsel de lichtstraal om en vormt zo verschillende beelden van dezelfde quasar.  De monitoring van gravitationele lenzen (of zwaartekrachtlenzen) vormt een onafhankelijke manier om schattingen de maken van de afstanden in het heelal.

De Mercatortelescoop is gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid, en het FWO verleent, ook dankzij financiering van de Vlaamse overheid, de logistieke ondersteuning via zijn Big Science programma.  Bijkomende ondersteuning voor onderzoeksprojecten en verplaatsingen kan aangevraagd worden via de reguliere kanalen van het FWO.

Contact

Voor meer informatie en voor het boeken van onderzoeksverblijven aan de Mercatortelescoop in La Palma contacteer Prof. Hans Van Winckel, Instituut voor Sterrenkunde, K.U.Leuven: hans@ster.kuleuven.be.

Links

http://www.mercator.iac.es/

http://www.ster.kuleuven.be/research/

http://www.astro.ulb.ac.be/

http://hermes.ster.kuleuven.ac.be/