Dirk Inzé

Wetenschap in groei

Hoe groeien planten? Hoe wordt de grootte van plantenorganen zoals bladeren bepaald? Twee intrigerende vragen die wetenschappers van alle tijden heeft gefascineerd. Plantengroei heeft ook mij reeds levenslang in de ban. Terugblikkend op de laatste tien jaar is het geweldig begeesterend om vast te stellen dat we heel wat vooruitgang hebben gemaakt in dit onderzoeksdomein. Bladeren ontspruiten uit een groep van delende cellen, het scheut apikaal meristeem genoemd. Initieel groeit het jonge blad door de productie van nieuwe cellen, maar op een gegeven moment stopt de celdeling en gaan cellen enkel nog verder groeien door celstrekking. Na uitgebreid interdisciplinair onderzoek beginnen we deze processen nu te begrijpen en hebben we de moleculaire mechanismen en het samenspel van vele genen die groei bepalen in vrij groot detail ontrafeld. Ik gebruik hier met opzet ‘we’ omdat dit het werk is van een team van meer dan 30 wetenschappers die deel uitmaken van mijn onderzoeksgroep (www.yieldbooster.com), om nog niet te spreken van de talrijke internationale bijdragen over de gehele wereld. Misschien vraagt u zich af waarom we op de groei van bladeren werken. Vanuit mijn perspectief is deze vraag triviaal. Bladeren zijn immers de motor voor de productie van voedsel en dus leven op aarde omdat in bladeren door het proces van fotosynthese COwordt omgezet in suikers.

Bladgroei interesseert ons in de eerste plaats voor de wetenschap zelf: het begrijpen waarom planten gegroeid op hetzelfde veld ongeveer even groot worden, het begrijpen van hoe planten ‘meten’ hoe groot ze worden. Deze wetenschap verklaart ook waarom planten kleiner blijven wanneer we ze bijvoorbeeld te weinig water geven, het verklaart ook waarom dezelfde boom reusachtig groot kan worden terwijl het in andere condities een bonzai blijft. Fundamentele kennis is de hoeksteen van alle vooruitgang en in naam van mijn onderzoeksteam wens ik hier een enorme appreciatie uit te spreken voor de professionaliteit en de continue steun van het FWO. Het recent behalen van een prestigieuze Advanced ERC (European Research Council) onderzoeksfinanciering om over de groeiprocessen in mais te werken is een verdere bekroning van ons fundamenteel onderzoek.

Kennis vertaalt zich ook in nieuwe toepassingen. In 1998 lag ons onderzoek reeds aan de basis van het oprichten van het biotech bedrijf CropDesign, sinds 2006 overgenomen door het Duitse BASF. CropDesign stelt nog steeds meer dan 150 mensen te werk in Gent en het doet enorm veel genoegen om hieraan een essentiële bijdrage te hebben kunnen leveren. Nu, als directeur van het Departement Planten Systeembiologie van het VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) en de Universiteit Gent, zie ik het als mijn taak, naast mijn onderzoek op plantengroei, om planten biotechnologie verder op de kaart te zetten. Ik denk dat we hierin met brio slagen, niet alleen is het onderzoeksdepartement wereldleider in heel wat domeinen, maar tevens hebben bedrijven zoals BASF, Bayer en Syngenta belangrijke onderzoeksactiviteiten op de campus, hetgeen Gent de tweede grootste plant biotech cluster maakt wereldwijd. Planten biotechnologie is veel meer dan enkel genetische gemodificeerde planten, onze kennis staat ook in dienst van de mensheid door het faciliteren van gewasveredeling en het ontwikkelen van nieuwe oplossingen voor onze voedsel- en bioenergie-productie. Onze wetenschap is van primordiaal belang om een groene, duurzame en op bio-gebaseerde maatschappij uit te bouwen.

Hoe gaat het nu verder? Onze kennis over plantengroei is vooral gebaseerd op onderzoek van wortels en bladeren. Het is evenwel duidelijk dat groeicontrole gebruik maakt van een aantal steeds terugkerende mechanismen die in vele variaties in de natuur voorkomen. We wensen de complexiteit van dit alles nu terug te brengen tot een meer universeel beeld van plantengroei, naar een model dat de groei van alle plantenorganen beschrijft. Dergelijk model zal de moleculaire netwerken die orgaangroei controleren koppelen aan de cellulaire processen (celdeling, celstrekking en celdifferentiatie) die finaal de groei van plantenorganen determineert. Er is dus nog heel wat werk voor de boeg!

comments powered by Disqus