Gustaaf Van Tendeloo

Het hele universum waarin wij leven is opgebouwd uit atomen; van de kleinste cel in je lichaam tot reusachtige planeten toe: alles bestaat stuk voor stuk uit ontelbare van deze bouwstenen. Deze atomen kunnen in uiterst complexe structuren gecombineerd zijn, en deze structuur bepaalt de eigenschappen van zowel levende wezens als van dode materie. Aan de Universiteit Antwerpen doet Staf Van Tendeloo onderzoek naar deze complexe samenhang van de atomen om zo de eigenschappen van materialen beter te leren begrijpen.

In tal van moderne technologieën, zoals computers, smartphones of brandstofcellen, gebruiken we zogemaande nieuwe materialen, die vaak extreem dun zijn. Sommige nieuwe materalen zijn niet meer dan een miljardste van een millimeter, en om deze materialen gewoon maar te kunnen ‘zien’ en eventuele defecten tijdens de productie op te sporen, is een speciale technieken nodig: hiervoor doen we een beroep op elektronenmicroscopie.

Het onderzoekscentrum EMAT, geleid door Staf Van Tendeloo, is één van de meest prestigieuze groepen ter wereld voor dit soort onderzoek. Een elektronenmicroscoop werkt eigenlijk analoog aan de traditionele optische microscoop, maar in plaats van licht worden nu versnelde elektronen gebruikt, en elektromagnetische lenzen vervangen de optische lenzen. Op die manier bereik je  vergrotingen van verschillende miljoenen en kunnen zelfs atomen rechtstreeks waargenomen worden.  Onlangs wist Prof. Van Tendeloo dankzij deze techniek aan te tonen dat de afnemende capaciteit van batterijen te maken heeft met de bewegende metaalatomen die vast komen te zitten op plaatsen waar ze eigenlijk niet thuishoren; een ontdekking die ook kan helpen om batterijen te verbeteren.

Gustaaf Van Tendeloo is een uitzonderlijke kandidaat voor deze Excellentieprijs. In zijn carrière heeft hij al meerdere doorbraken gerealiseerd in de elektronenmicroscopie en zijn onderzoek heeft een belangrijke invloed in het domein van electronenmicroscopie, supergeleiding, maar ook in de ontwikkeling van nieuwe materialen. Hij wordt terecht beschouwd als een pionier in elektronische beeldvorming en als een ambitieuze onderzoeker door zijn vakgenoten; hij heeft een zeer uitgebreide lijst met publicaties op zijn naam. Ook de industrie doet regelmatig een beroep op zijn expertise en kennis, en zijn reputatie overstijgt dan ook ruimschoots de muren van de universitaire gemeenschap.