Peter Vandenabeele

Het onderzoek van Peter Vandenabeele heeft geleid tot nieuwe inzichten in de biologie achter  celdood en heeft zo de weg geopend naar nieuwe behandeling voor degeneratieve ziekten, evenals voor kankertherapieën. In het uitgebreide en nog steeds groeiende domein van onderzoek naar celdood is Peter Vandenabeele één van de hoofdrolspelers, dankzij zijn bijdrage bij het identificeren van de moleculaire mechanismen van apoptosis, necrosis en necroptosis.

Celdood is een fundamenteel biologisch proces dat een cruciale rol speelt in de ontwikkeling van het embryo, het in stand houden van een volwassen organisme en bij ziekteprocessen van meercellige organismen. Elke seconde sterven in ons lichaam één miljoen cellen of 100 miljard cellen per dag. Deze worden snel herkend en opgenomen door fagocyten zodanig dat celdood geen afweerreactie uitlokt. Naast apoptosis verricht de onderzoeksgroep van Vandenabeele vooral onderzoek naar necroptosis, een nieuw type van celdood dat Peter Vandenabeele ontdekte en dat wordt gecontroleerd door de zgn. RIP kinasen. Sinds kort gaat de aandacht van het onderzoek ook naar een derde type van celdood, nl. ferroptosis of ijzerafhankelijke celdood die gepaard gaat met productie van zuurstofradikalen.

Een gebrek aan celdood kan leiden tot de ontwikkeling van kanker of resistentie tegen kankerbehandelingen; overdadige celdood daarentegen – zowel apoptosis als necrosis – kunnen aaleiding geven tot neurodegeneratieve ziektes, of ziektes te wijten aan te beperkte doorbloeding (hartinfarcten, beroerte). De kennis rond de moleculaire mechanismen achter celdood levert dan ook zeer fundamentele kennis op die reeds gebruikt is bij de ontwikkeling van nieuwe behandelingen voor aandoeningen waarbij celdood een rol speelt, zoals kanker, auto-immuunziekten, neurodegeneratieve ziekten of bij verwikklingen na orgaantransplantatie.

Professor Vandenabeele heeft een indrukwekkende publicatie-output, gekenmerkt door een constante stroom aan veel geciteerde artikels in toptijdschriften als Nature. Internationaal wordt hij erkend als een wereldautoriteit in het domein van apoptosis en necrosis, waarin zijn onderzoek geleid heeft tot een heuse paradigma-verschuiving.