nr. 28 - 10 oktober 2014

01 Edito

Start van het nieuwe academiejaar

Het begin van een nieuw academiejaar is steeds een feestelijke gebeurtenis. Niet enkel voor de  talrijke nieuwe studenten die vol verwachting, maar toch iets of wat zenuwachtig, de eerste stappen zetten in de nieuwe wereld van de universiteit. Maar ook voor vele onderzoekers betekent 1 oktober de start van een nieuwe fase in hun (academische) carrière.

De nieuw aangestelde aspiranten en postdoctorale onderzoekers van het FWO hebben intussen hun eerste werkdagen van het nieuwe academiejaar er op zitten en een nieuwe wereld vol ontdekkingen en mogelijkheden is voor hun open gegaan. De start van een heus ontdekkingstraject dat zal eindigen met het verleggen van de grenzen van onze huidige kennis en op zich de basis kan vormen voor verdere studie en baanbrekende innovatie.

 

Deze groep van jonge gemotiveerde wetenschappers vormen een essentiële schakel in de (Vlaamse) innovatieketen. Het fundamenteel onderzoek waar het FWO voor staat, vormt immers de basis waarop later meer toegepast en gericht onderzoek kan geënt worden.

Het is jammer dat de start van een nieuw academiejaar overschaduwd wordt door de aangekondigde besparingen en verminderde budgetten.

Dat het economisch moeilijke tijden zijn, zal niemand ontkennen, de Westerse wereld blijft worstelen met de gevolgen van de banken- en economische crisis die in 2008 startte en waar de economie zich slechts moeizaam van lijkt te herstellen. Overheden doorheen Europa krijgen het steeds moeilijker om begrotingen in evenwicht af te sluiten. Bezuinigingen en rationaliseringsoperaties om zo efficiëntiewinsten te boeken, zijn het logische gevolg.

 

Het werd reeds meerdere malen herhaald dat investeren in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek investeren is in de toekomst van een welvarend Vlaanderen. Bovendien heeft het FWO reeds lang het principe omhelsd dat overheidsinvesteringen zo efficiënt mogelijk moeten gebeuren en waar mogelijk een multiplicator effect moeten genereren.

 

Dat is dan ook de reden dat het FWO de beheerskosten de afgelopen jaren zo laag mogelijk heeft gehouden (± 3%) en sterk heeft ingezet op informatisering, zodat met een minimum aan middelen een maximum aan resultaat kan geboekt worden. Op het vlak van multiplicator effect,  heeft het excellentiebeleid van het FWO er toe geleid dat Vlaamse onderzoeksgroepen hoge toppen scheren in de Europese onderzoekscompetities. Steeds opnieuw slagen ze er in om Europese projecten en prestigieuze onderzoeksbeurzen van de European Research Council (ERC) in de wacht te slepen. Het FWO stimuleert en ondersteunt de Vlaamse onderzoekers optimaal om mee te dingen naar deze Europese financiering.

 

Er staan ons budgettair de volgende maanden ongetwijfeld moeilijke tijden te wachten. Het FWO is er echter van overtuigd dat investeren in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek een goede investering is om op basis van sterke fundamenten en goed opgeleide jongeren terug aan te knopen met structurele economische groei.

02 In de kijker

Colloquium De leefwereld van de onderzoeker

Het thema “publicatiedruk” blijft de wetenschappelijke wereld beheersen. Ook in de pers duiken er steeds vaker berichten op van veelal jonge onderzoekers die de druk op onderzoekers in het algemeen en de publicatiedruk in het bijzonder aanklagen. Tijdens een colloquium, dat plaats vindt op 9 december 2014 in het Paleis der Academiën, wenst het FWO deze problematiek verder uit te diepen. Enkele vooraanstaande beleidsmensen zoals FWO-voorzitter en rector van de KU Leuven Rik Torfs en verantwoordelijk woordvoerder van het ECOOM Koenraad Debackere geven hun visie op deze problematiek. Daarna volgt een panelgesprek met zowel onderzoekers als beleidsmensen onder de deskundige leiding van moderator Jan Van Pelt. Inschrijven is gratis, maar wel verplicht.

» Het volledige programma kan u op onze website bekijken.

FWO-Excellentieprijzen

De prestigieuze FWO-Excellentieprijzen bekronen de wetenschappelijke carrière van eminente Vlaamse onderzoekers. Deze prijzen bedragen €100.000 en worden om de vijf jaar uitgereikt aan onderzoekers uit de Exacte Wetenschappen, de Toegepaste Wetenschappen, de Taal-, Cultuur-, Maatschappij- en Gedragswetenschappen, de Fundamenteel Biomedische Wetenschappen en de Klinisch-Biomedische Wetenschappen. Deadline voor de FWO-Excellentieprijzen is 3 november 2014

» Reglement en kandidaatstellingsformulier

Tentoonstelling 60 jaar CERN

Het jaar 2014 is bijzonder  voor CERN: 60 jaar geleden is deze Europese Organisatie voor Kernonderzoek immers opgericht. Na de Tweede Wereldoorlog werd eerst de voorlopige Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire (CERN) samengesteld in 1952 door 12 Europese landen, waaronder België. Deze raad werd belast met de taak om het onderzoekscentrum op te richten, en op 29 september 1954 werd de oprichtingsakte van dit nieuwe onderzoekscentrum geratificeerd.

 

Om deze 60ste verjaardag in stijl te vieren, heeft CERN een gevarieerd en boeiend programma opgezet, gaande van lezingen, geleide bezoeken, demonstraties. Een rondreizende tentoonstelling van CERN zal in de loop van het najaar alle lidstaten aandoen; België krijgt de eer om de rij af te sluiten in december. Met de steun van het FWO zal ter gelegenheid van de officiële opening van deze tentoonstelling een academische zitting gehouden worden  op 16 december 2014, in aanwezigheid van H.M. Koningin Mathilde.

 

FWO ondersteunt het wetenschappelijk onderzoek van CERN intensief zowel via de reguliere mandaat- en projectprogramma’s als via het Big Science programma. Met dit specifieke programma geeft FWO aan onderzoekers en onderzoeksprojecten extra steun om aan grote internationale onderzoeksfaciliteiten, waarvan het lidgeld betaald wordt door de Belgische federale of Vlaamse overheid, hun onderzoek uit te voeren. Zo kunnen Vlaamse onderzoekers het nationale niveau overstijgen en fundamenteel onderzoek uitvoeren aan grote infrastructuren zoals CERN. Dankzij de zeer internationale gebruikersgemeenschap is CERN immers een uniek trefpunt waar onderzoekers elkaar vinden in samenwerkingsverbanden. Toegang tot topwetenschappelijke apparatuur heeft niet alleen een katalyserend effect op wetenschappelijk onderzoek in Vlaanderen, maar heeft ook een belangrijke impact op de bedrijfswereld.

Dag van de Wetenschap 2014

Op zondag 23 november 2014 vindt opnieuw De Dag van de Wetenschap plaats, het grootste wetenschapsevenement in Vlaanderen en Brussel. Een 100-tal universiteiten, hogescholen, bedrijven, musea, doe-centra, sterrenwachten, onderzoeksinstellingen … stellen die dag hun deuren open. Bezoekers ontdekken op een interactieve manier dat wetenschappelijk onderzoek en technologische innovaties een belangrijke impact hebben op ons dagelijks leven. Meer informatie kan u terugvinden op www.dagvandewetenschap.be.

03 Genoteerd

Grijze Cellen najaar 2014

In het najaar staan er weer 2 edities van onze Grijze Cellen op het programma. Op maandag 13 oktober 2014 wordt over de toekomst van de landbouw gedebatteerd met  Olivier De Schutter (Voormalig Rapporteur van de VN voor het recht op voedsel en winnaar van de Francquiprijs 2013) en Rudy Rabbinge (emeritus hoogleraar duurzame ontwikkeling en voedselzekerheid aan Wageningen UR).

 

Op maandag 24 november 2014 gaat wetenschapsjournalist Jop de Vrieze in gesprek met Bart Lambrecht (VIB en UGent, winnaar Francquiprijs 2014) en Herman Goossens (UAntwerpen).  Nut en noodzaak van bacteriën in ons lichaam en  onderzoek naar het groeiende gevaar van antibioticaresistentie zijn de gespreksonderwerpen. Deze Grijze Cellen vinden plaats in de Gentse Handelsbeurs en worden georganiseerd in samenwerking met deBuren en Eos. 

» Meer info en inschrijven via onze website

BiR&D Multi-Disciplinary PhD Thesis 2015

Industriële valorisatie en maatschappelijke relevantie zijn voor de Belgian Industrial Research and Development Board (BiR&D) zeer belangrijk. Daarom organiseren het FWO en het F.R.S.-FNRS, op initiatief van BiR&D, jaarlijks de BiR&D Multi-Disciplinary PhD Thesis Award, ter bekroning van een doctoraatsthesis die een originele en multidisciplinaire bijdrage levert met de mogelijkheid tot industriële valorisatie en maatschappelijke relevantie. In 2015 zullen twee prijzen worden toegekend, elk voor een bedrag van €10.000. Eén prijs zal uitgereikt worden in het gebied “Life & Health Sciences”, de andere in het gebied “Science & Technology”. Deadline voor het indienen van een kandidatuur is 1 november 2014.

» Het reglement en kandidaatstellingsformulier vindt u terug op de website van FWO

Gustave Boël – Sofina Fellowships voor India & China – call 2015

Het stimuleren van de internationale mobiliteit van onderzoekers is voor de Koning Boudewijnstichting zeer belangrijk. Dankzij het mecenaat van de Koning Boudewijnstichting kunnen jonge onderzoekers een aanvraag indienen voor de Gustave Boël – Sofina Fellowship om naar China of India te gaan voor een wetenschappelijk verblijf van 6 of 12 maanden. De deadline voor de Gustave Boël – Sofina Fellowships 2015 is 3 november 2014.

» Het reglement en kandidaatstellingsformulier vindt u op de website van FWO.

04 Internationaal genoteerd

FWO-aspirant wint ESCoP Early Career Publication Award

Kobe Desender, FWO-aspirant werkzaam binnen de onderzoeksgroep Cognitieve Psychologie (COPS) van de Vrije Universiteit Brussel, heeft de jaarlijkse Early Career Publication Award gewonnen van de European Society for Cognitive Psychology(ESCoP). De publicatie, getiteld “Feeling the conflict. The crucial role of conflict experience in adaptation”, werd geschreven onder de begeleiding van Prof. Eva Van den Bussche (VUB) en Dr. Filip Van Opstal (ULB) en verscheen dit jaar in het internationale tijdschrift Psychological Science. Kobe’s paper werd uit 9 inzendingen als winnaar verkozen en hij wint een prijs van 1.000 euro.

Herman Terryn krijgt de European Corrosion Medal voor corrosie-onderzoek

Professor Herman Terryn van de Vrije Universiteit Brussel krijgt de European Corrosion Medal. De professor materiaalkunde ontvangt de onderscheiding voor zijn uitstekende bijdrage in het begrijpen en verhinderen van corrosie van ijzer. Professor Terryn is expert op het gebied van duurzame materialen. In september werd de tweejaarlijkse onderscheiding in Pisa uitgereikt op het congres Eurocorr door de Europese Federatie van Corrosie. Prof. Terryn was commissielid bij het FWO van 1997 tot 2007 en treedt ook op als verantwoordelijk woordvoerder voor enkele FWO-projecten.

FWO – thematische infosessies Horizon 2020

Naar aanleiding van de oproepen 2015 van het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie “Horizon 2020”, organiseert het FWO als NCP een nieuwe reeks van thematische infosessies om onderzoekers terdege voor te bereiden en te informeren over de modaliteiten van de nieuwe oproepen.

Op 7 november 2014 starten we onze reeks met een infosessie over de Marie Skłodowska-Curie Acties (MSCA). Speciale aandacht wordt besteed aan de volgende twee acties: Innovative Training Networks (ITN) en Research and Innovation Staff Exchange (RISE). Tijdens deze infosessie stellen EC vertegenwoordigers de modaliteiten van de oproepen voor en krijgt u ook allerlei tips van een expert evaluator en onderzoekers die recent een MSCA project werden toegekend. Meer informatie vindt u hier.

 

Eerstvolgende infosessies:

 

-          ERC infosessie over de oproepen 2015 voor ERC Starting, Consolidator en Proof of Concept Grants: donderdag 27 november 2014 (voormiddag), Paleis der Academiën, Brussel.

-          Infosessie over Societal Challenge 6: Europe in a changing world - inclusive, innovative and reflective Societies:donderdag 27 november 2014 (namiddag), Paleis der Academiën, Brussel.

05 Over de grenzen

European Research Area Networks

Voor onderzoek over aids en HIV (HIVERA) staat een oproep open. Weldra volgt een call in het domein van mariene biotechnologie (ERA-MarineBiotech). Zie /nl/mandaten-financiering/europese-programmas/era-net/oproepen/ .

Voor E-Rare (zeldzame ziekten), Nanomed (nanogeneeskunde), Neuron (neurologie), M-ERA.NET (materialen), TRANSCAN (kankeronderzoek) en Rus Plus (onderzoek met Rusland) lopen nog evaluaties.

Samenwerking Oostenrijk

Om de samenwerking tussen Vlaanderen en Oostenrijk te bevorderen tekende het FWO vorig jaar een Lead Agency Agreement met het Oostenrijkse FWF (The Austrian Science Fund), waarvoor begin november een eerste oproep voor onderzoeksvoorstellen zal gepubliceerd worden. Gemeenschappelijke onderzoeksprojecten in alle domeinen, inclusief het bekostigen van personeel en onderzoeksmiddelen, kunnen door de Vlaamse en Oostenrijkse onderzoekspartners aangevraagd worden. In het kader van deze Lead Agency zal ofwel FWO of FWF als ‘lead agent’ optreden en dit afhankelijk van waar de meeste fondsen aangevraagd worden. De ‘lead agent’ draagt de verantwoordelijkheid voor de coördinatie en uitvoering van de beoordeling en het besluit tot honorering. Verdere concrete informatie omtrent deze oproep zal in november op de FWO-website beschikbaar zijn.

Joint Programming Initiatives (JPI)

Evaluaties lopen voor de volgende initiatieven:

  • JPI AMR (antimicrobiële resistentie)
  • JPI HDHL (Healthy Diet fo Healthy Life), thema Biomarkers
  • JPND (neurodegeneratieve aandoeningen)

06 In de pers

Het FWO in de pers

  • 3 juli: Jonge Belgische krijgt leidinggevende rol in CERN (demorgen.be en hln.be)
  • 3 juli: Leidinggevende rol bij CERN voor Petra Van Mulders (Engineeringnet.be)
  • 4 juli: Amper 29, en al chef van 80 wetenschappers (Het Nieuwsblad)
  • 26 juli: Hoger onderwijs vreest hakbijl Vlaamse regering (De Tijd)
  • 20 augustus: "Het CERN verdient de Nobelprijs voor de Vrede” (Radio 1)
  • 4 september: Fundamenteel onderzoek is echt fundamenteel (Trends)
  • 19 september: Gebrekkige basisfinanciering fnuikt universitair onderwijs én onderzoek (De Tijd)
  • 24 september: ‘Leg quota op voor het aantal Vlaamse studenten’ (De Standaard)
  • 26 september: Belgische biologen gaan ebolabloedstalen testen (Engineeringnet.be)

07 Kalender

Openstaande oproepen

08 Cijfers en letters

09 FWO intern

Personalia