Nieuwsbrief oktober 2015

Edito

Beste lezers,

 

Dit wordt mijn laatste edito in de FWO-Nieuwsbrief. Na tien jaar secretaris-generaal van het FWO geef ik op 1 november 2015 de fakkel door aan mijn opvolger, dr. Jurgen Tack.  Verder in deze Nieuwsbrief komt u meer te weten over de nieuwe secretaris-generaal.

 

Het was voor mij een voorrecht om deze prachtige organisatie, die het FWO is, gedurende die tien jaar te mogen leiden. Het was een voorrecht om te vertoeven tussen bevlogen onderzoekers, visionaire rectoren, wijze professoren, beslagen bestuurders, loyale medewerkers  en zoveel andere interessante mensen.

 

Bij het FWO staat de onderzoeker centraal.  Het FWO is en wil een onderzoekersvriendelijke organisatie zijn, dit is de basislijn van de hele werking. Ik ben blij dat ik samen met het fantastische FWO-team  belangrijke projecten heb kunnen opzetten en uitvoeren, om de onderzoekers optimaal te ondersteunen, zodat ze zich in alle vrijheid kunnen wijden aan hun onderzoek.

 

Mijn ambtsperiode werd gekenmerkt door een groeiende dynamiek in het Vlaams onderzoekslandschap.   Het FWO-budget steeg met 67% (134 naar 226 miljoen euro), het aantal onderzoekers in Vlaanderen met bijna 50% (van ongeveer 11.000 naar 16.000).  Dit bracht ook een sterke groei van het aantal aanvragen bij het FWO teweeg, bijna een verdubbeling. Zo stegen de aanvragen voor een aspirantmandaat van 535 naar ongeveer 1.000,  de projectaanvragen van 680 naar 1.300.

 

Bovendien werd er de voorbije jaren vorm gegeven aan nieuwe programma’s zoals het Brain Gain programma Odysseus, het Big Science programma voor deelname aan grote internationale Onderzoeksfaciliteiten, het mobiliteitsprogramma Pegasus (met cofinanciering van de Europese Commissie), de Internationale Coördinatie-acties, enz.

 

Om deze grote groei het hoofd te kunnen bieden heeft de FWO-administratie zich moeten reorganiseren.  Op de eerste plaats werd na een grondige procesanalyse het FWO-organigram grondig hertekend. Hierdoor kreeg elke onderzoeker/panellid zijn “eigen” dossierbeheerder. Een centraal aanspreekpunt en vraagbaak die de onderzoeker begeleidt van aanvraag tot toekenning. Georganiseerd per wetenschapsgebied verhoogt dit aanzienlijk de gebruiksvriendelijkheid voor de onderzoekers.  Cruciaal was hierbij de ondersteuning door een performant ICT-platform.  Door ambitieuze informaticaprojecten op te starten, is de FWO-werking nu volledig gedigitaliseerd, met een online-omgeving voor het indienen en opvolgen van financieringsaanvragen.   Het nieuwe personeelsbeleid, met veel aandacht voor kennismanagement, liet toe dat positief kan worden ingespeeld op de relatief grote uitstroom omwille van pensioneringen.  Er zijn meer hoger opgeleide medewerkers aangeworven en tevens is er een verjonging van het eigen personeel gerealiseerd.    De investeringen in het personeelsbestand en de ICT-ondersteuning maakten dat de flexibiliteit en efficiëntie van de FWO-administratie, met een stabiel aantal VTE’s, niet leed onder de toenemende aanvraagdruk.

 

Een zeer belangrijke operatie was de hervorming van de FWO-commissies naar FWO-Expertpanels. Geïnspireerd op Europese verschuivingen en de toen opstartende European Research Council (ERC) werd dit proces in 2008 opgestart. Na twee jaar van intens overleg met en consultatie van de verschillende stakeholders, kon het FWO in 2010 aan de slag gaan met 30 nieuwe panels, waaronder het nieuwe “Interdisciplinair” panel.

 

Veel aandacht is ook uitgegaan naar de internationalisering van het wetenschappelijk onderzoek. Op de eerste plaats had en heeft het FWO de ambitie om zich binnen Europa te kunnen meten met de collega-instellingen.   De FWO-procedures zijn en worden getoetst in een Europese bench marking.  In het bijzonder de evaluatieprocedures zijn afgestemd op de Europese guidelines van de European Science Foundation.  Daardoor konden we met vele Europese partners bilaterale akkoorden afsluiten volgens het Lead Agency Principe (LAP), waarbij de partners vertrouwen hebben in elkaars evaluatiesystemen.  Het FWO heeft tevens meer en meer ingezet op Europese programma’s, o.m.  ERAnet, JPI, enz.,.   Ook de vele internationale uitwisselingsakkoorden en bilaterale programma’s voor gemeenschappelijke onderzoeksprojecten hebben het FWO internationaal meer en meer op de kaart gezet. 

 

Het FWO neemt actief deel aan het Europese debat, aanvankelijk via de European Science Foundation, later als één van de stichtende leden van Science Europe. Vanaf de start van Science Europe was ikzelf lid van de Governing board, vervolgens vice-president en nu nog acting president. Zelfs in de Global Research Council speelt het FWO een actieve rol.  De deelname aan deze belangrijke fora beperkt zich trouwens niet enkel tot de secretaris-generaal, de beleidsmedewerkers zijn eveneens zeer actief in de vele Europese en internationale werkgroepen rond actuele thema’s zoals Open Access, Open Data, gender, Wetenschappelijke Integriteit, enz.

 

En tenslotte, maar niet minder belangrijk, het FWO heeft in de voorbije tien jaar zwaar ingezet op openheid en communicatie.  Enerzijds om het grote publiek, en de politici in het bijzonder, duidelijk te maken hoe belangrijk fundamenteel wetenschappelijk onderzoek wel is voor de maatschappelijke en economische vooruitgang van Vlaanderen. Anderzijds om volledige transparantie te geven van de eigen procedures en processen van het FWO.

 

Vanaf 1 januari 2016 wordt de opdracht van het FWO, zoals bekend, uitgebreid met programma’s voor strategisch basisonderzoek en voor onderzoeksinfrastructuur. Een nieuw FWO met een nieuwe secretaris-generaal!  Dr.  Jurgen Tack heeft alle troeven om deze mooie organisatie in goede banen te leiden. Hij kan daarbij rekenen op een uitstekende FWO-ploeg.  Ik feliciteer hem van harte met zijn aanstelling en wens hem veel succes toe.  Ik hoop dat hij minstens evenveel vreugde mag beleven aan het stuur van het nieuwe FWO.

In de kijker

Jurgen Tack nieuwe secretaris-generaal

Op 1 november 2015 wordt Jurgen Tack de nieuwe secretaris-generaal van het FWO. Hij volgt daarmee Elisabeth Monard op die, na 10 jaar aan het hoofd van het FWO, met pensioen vertrekt.

 

De heer Tack, 48 is doctor in de wetenschappen (VUB, 1997) en houder van een MBA (Vlerick, 2011). Bij het begin van zijn loopbaan kon hij als bioloog, dankzij het FWO, pre- en postdoctoraal onderzoek doen, over de chemische communicatie bij oesters, wat in de jaren 90 leidde tot een succesvolle spin-off in Oost-Afrika. Tussen 2000 en 2007 werkte hij aan stimulansen voor internationale onderzoeksfinanciering bij het Belgisch Biodiversiteitplatform. Sinds 2007 is hij administrateur-generaal bij de Vlaamse wetenschappelijke instelling Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO).

 

» Lees hier het volledige persbericht

Lancering [PEGASUS]², giving wings to your career

Op vrijdag 25 september 2015 heeft het FWO het nieuwe programma [PEGASUS]² Marie Skłodowska-Curie officieel gelanceerd.  De voorstelling van dit nieuwe mobiliteitsprogramma in Brussel werd bijgewoond door niet minder dan 40 vertegenwoordigers van universiteiten, ambassades, de Europese Commissie en (inter)nationale wetenschappelijke onderzoeksinstellingen. Dit hernieuwde FWO-programma is hét mobiliteitskanaal bij uitstek om postdoctorale onderzoekers de mogelijkheid te bieden hun carrière een extra impuls te geven dankzij internationale en intersectorale mobiliteit via zowel inkomende als uitgaande mandaten met een duur van drie jaar.

 

Enerzijds wenst het FWO met de INKOMENDE [PEGASUS]² Marie Skłodowska-Curie mandaten excellente postdoctorale onderzoekers naar Vlaanderen te halen, terwijl er anderzijds met de UITGAANDE [PEGASUS]² Marie Skłodowska-Curie mandaten aan postdoctorale onderzoekers in Vlaanderen de mogelijkheid wordt geboden om internationale onderzoekservaring op te doen.

 

Naast de focus op zowel intellectuele, sociale als culturele uitwisseling, zijn binnen het [PEGASUS]² Marie Skłodowska-Curie (MSCA) programma vooral ook de financiële condities opmerkelijk. Bovenop een aantrekkelijk salaris, hebben de [PEGASUS]² MSCA fellows eveneens recht op een mobiliteitstoelage - voor kosten met betrekking tot het verblijf in het buitenland van zowel de mandaathouder als zijn/haar gezin - en een jaarlijkse bench fee voor onderzoeksgerelateerde (reis-) kosten en trainingsactiviteiten. Meer details over de [PEGASUS]² mandaattypes, condities, vereisten, reglementen, etc. kan u hier nalezen.

 

Het FWO opent de komende maanden twee oproepen binnen het [PEGASUS]² MSCA programma zodat er in totaal 60 mandaten kunnen worden toegekend. De eerste oproep staat sinds vorige week vrijdag 25 september open met als deadline 1 februari 2016 (flexibele start van de mandaten: oktober 2016-februari 2017). De tweede oproep opent in februari 2016 met als deadline 1 mei 2016 (flexibele start van de mandaten: januari-mei 2017).

» Lees het officiële persbericht

Nieuw beleid Wetenschappelijke Integriteit

Het FWO heeft nieuwe stappen vooruit gezet in zijn beleid rond wetenschappelijke integriteit. In nauw overleg met de Vlaamse universiteiten hebben we extra voorzieningen getroffen om een correct gedrag in het wetenschappelijk onderzoek te stimuleren, te voorkomen dat het misloopt en nog efficiënter in te grijpen als dat nodig blijkt.

Op onze website vind je een algemene toelichting van wat we bedoelen met wetenschappelijke integriteit, meer uitleg over:

  • de clausule daarover die voortaan deel zal uitmaken van al onze onderzoeksoproepen, aanvragen en overeenkomsten
  • profielen die aangeven wat we verwachten van promotoren, onderzoekers en gastinstellingen
  • de aanpassingen in onze reglementen.

Ook over wat er buiten het FWO en buiten Vlaanderen gebeurt rond deze thematiek vind je meer informatie.

» Lees meer

Genoteerd

Ethische Adviezen

Aan heel wat onderzoek, in alle wetenschappelijke domeinen, zijn ethische aspecten verbonden. Het FWO legt in bepaalde gevallen op een ethisch advies te vragen voor mandaten en projecten vooraleer het onderzoek kan starten.

» Over de ruimere achtergrond daarvan en wat je daarrond concreet moet doen, staat tekst en uitleg op onze website.

Dag van de Wetenschap

De Dag van de Wetenschap is het grootste wetenschapsevenement in Vlaanderen en Brussel. Iedereen doet eraan mee: innovatieve bedrijven, universiteiten en hogescholen, musea, doe-centra, sterrenwachten en onderzoeksinstellingen.

 

De Dag van de Wetenschap vindt dit jaar plaats op zondag 22 november 2015 en het volledige programma kan je vanaf 12 oktober raadplegen op deze website.

Internationaal genoteerd

Francis Halzen wint Balzan Prize 2015

Professor Francis Halzen heeft de prestigieuze Balzan Prize 2015 gewonnen voor zijn werk in de astrodeeltjesfysica.

Francis Halzen is een van de stichters van de zogenaamde neutrino-astrofysica, een vakgebied waarin onderzoekers hoog-energetische neutrino’s proberen te detecteren.  Zijn onderzoek leidde tot de oprichting van het IceCube Neutrino Observatory aan de Zuidpool, een neutrinodetector met lichtsensoren. In 2013 werden de neutrino’s ook daadwerkelijk gevonden, wat een grote wetenschappelijke doorbraak betekende in de fysica.

Francis Halzen is momenteel professor aan de University of Wisconsin-Madison. Hij was in het verleden zowel aspirant, postdoc als bevoegdverklaard navorser bij het FWO.

De International Balzan Prize Foundation reikt jaarlijks vier geldprijzen uit aan wetenschappers of organisaties die uitmuntend werk verricht hebben in de wetenschap en/of een belangrijke rol hebben gespeeld voor de maatschappij. De prijs is vernoemd naar Eugenio Balzan (1874-1953), een Italiaanse journalist en uitgever.

Constantin van Outryve d’Ydewalle wint ‘career development grant’ van de 'Muscular Dystrophy Association’

Dr. Constantin van Outryve d’Ydewalle heft een prestigueuze ‘career development grant’ van de 'Muscular Dystrophy Association’ (MDA) ter waarde van 180.000 dollar mogen ontvangen voor zijn project als FWO postdoctoraal onderzoeker getiteld: ‘long non-coding RNA as therapeutic target for spinal muscular atrophy'.

 

Hij is verbonden aan de KU Leuven (Laboratorium Neurobiologie, Departement Neurowetenschappen) en het VIB, en is ondertussen reeds 3 jaar ‘visiting postdoctoral fellow’ aan het Johns Hopkins University School of Medicine (Baltimore, VS). 

 

Meer informatie omtrent de MDA en de ‘career development grant’ kan u vinden op volgende webpagina’s:

1. http://www.mda.org/strength-numbers-new-grants-pave-way-toward-treatments-and-cures

2. http://www.mda.org/research/gaag/sma-constantin-d-ydewalle-phd

Science Europe

Science Europe is een associatie van Europese onderzoekfinancierende organisaties, zoals het FWO, en Europese onderzoeksuitvoerende organisaties, zoals het Franse  CNRS. Science Europe telt 50 leden en de secretaris-generaal van het FWO is momenteel acting president. Science Europe heeft de laatste maanden standpunten ingenomen over de energieproblematiek (een opinion paper van het Physical, Chemical and Mathematical Sciences Committee), een genuanceerde benadering van de toekomst van de joint programming, en Open Access. Ook vonden er workshops over ethische protocollen in de sociale wetenschappenen over Computational Modelling of Complex Spatial Structures and Processes in Natural and Life Sciences plaats.

Je kan het allemaal lezen op de website van Science Europe.

FWO – thematische infosessies Horizon 2020

De voorheen uitgestippelde lijn van thematische infosessies over de oproepen binnen Horizon 2020 werd voortgezet. De formule waarin eerstelijnsinformatie van vertegenwoordigers van de Europese Commissie en getuigenissen van laureaten en evaluatoren wordt gecombineerd lijkt nog steeds de juiste; zoals valt af te leiden uit de hoge opkomst vanuit de academische sector. De niet-academische sector blijft echter ondervertegenwoordigd.

 

MSCA

Op 2 juni organiseerden de Belgische NCP’s een infosessie over de Marie Sklodowska-Curie Actions Individual Fellowships. Als sprekers waren aanwezig namens het Research Executive Agency van de Europese Commissie de heer Theodoros Staikos, oproep coördinator voor de IF oproepen, en mevrouw Arya-Marie Ba Trung, communicatie beleidsmedewerker. Het Vlaamse academische landschap werd vertegenwoordigd door prof. dr. ir. Wilfried Vandervorst (IMEC), IF European Fellow en biochemicus dr. Frauke Christ (KUL), als MSCA evaluator. Met ruim 100 aanwezigen was de opkomst goed. De oproep sloot op 10 september 2015. Vijf maanden later zullen de resultaten van de evaluatieronde tonen welke post-doc’s aan Vlaamse instellingen de Marie Sklodowska-Curie Actions Individual Fellowships hebben binnengehaald.

 

ERC

Op 15 september werd in de Koninklijke Academie in Brussel wederom een infosessie georganiseerd over ERC programma’s door de NCP’s van het FWO, BELSPO en FNRS. Dit keer werden de Starting Grants, Consolidator Grants en Proof of Concept Grants uiteengezet. Eerder in het jaar, in april, werden reeds de Advanced Grants toegelicht. Namens de Europese Commissie waren als spreker aanwezig prof. dr. Reinhilde Veugelers, van de wetenschappelijke raad van ERC en tevens verbonden aan de KU Leuven en dr. Veronica Beneitez, Proof of Concept oproep coördinator van ERCEA. De aanwezige sprekers verbonden aan Vlaamse instellingen waren historica en ERC Starting Grant holder dr. Tineke van Osselaer van de UAntwerpen en dr. ir. Danae Delbeke van de Tech Transfer afdeling van de UGent. Met 170 aanwezigen kwamen in de statige Troonzaal stoelen te kort. De oproep voor de Starting Grants sluit op 17 november 2015; voor de Consolidator Grants op 2 februari 2016 en voor de Proof of Concept Grants op 16 februari, 26 mei en 4 oktober 2016.

 

Toekomstmuziek

Ook voor het najaar staan er al enkele infosessies op stapel. Via onze reguliere communicatiekanalen houden wij jullie op de hoogte.

Over de grenzen

Secretaris-generaal FWO bezoekt Mercatortelescoop (La Palma, Canarische Eilanden)

Dr.ir. Elisabeth Monard, secretaris-generaal van het FWO, heeft een bezoek gebracht aan de Mercatortelescoop in La Palma.

De Mercatortelescoop is een 1.2 m semi-robotische telescoop, gevestigd op een hoogte van 2300 m in de Roque de los Muchachos sterrenwacht op La Palma (Canarische Eilanden).  De telescoop wordt uitgebaat door het Instituut voor Sterrenkunde (IvS) van de KU Leuven.

 

De naam van de telescoop komt van de beroemde Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator (1512-1594) aan de  universiteit van Leuven verbonden was, als wetenschapper en als instrumentenbouwer, voordat hij naar Duisburg (Duitsland) verhuisde.

 

Sinds 2008 investeerde het FWO reeds 3,91 miljoen eruo in de Mercatortelescoop, via onder meer het Big Science programma.

 

Op de foto: vice-rector George Gielen (KU Leuven), Christoffel Waelkens (KU Leuven), Elisabeth Monard (FWO) en Hans Van de Winckel (KU Leuven)

ERA-NET

In het kader van ERA-NET, het Europese programma dat financierende organisaties en onderzoekers laat samenwerken rond onderzoeksoproepen met welbepaalde thema’s, werd in september een nieuwe call gelanceerd van ERANID, een netwerk met als thema ‘illegale drugs’.

Voor deze oproep en alle andere informatie over FWO en ERA-NET zie: /nl/mandaten-financiering/europese-programmas/era-net/.

 

Voor verschillende ERA-NETTEN werd ook een finale beslissing genomen inzake de toekenning en financiering van projecten met Vlaamse deelname.

CHIST-ERA  JTC 2014 - 2 topics:

Topic 1: Resilient Trustworthy Cyber-Physical Systems (RTCPS)

  • DYPOSIT - Wouter Joossen, KU Leuven (Distrinet-iMinds)

Topic 2: Human Language Understanding (HLU)

  • ReGROUND - Luc De Raedt, KU Leuven
  • ATLANTIS - Ann Nowé, VUB

ERA –NET RUS PLUS JTC 2014 (EU-Russia cooperation) – 4 topics (voor topic 2 geen geselecteerde Vlaamse projecten):

Topic 1: Nanotechnologies

  • FONSENS - Dirk Lamoen, Universiteit Antwerpen
  • NANO-MORF - Joke Hadermann, Universiteit Antwerpen
  • NANOLUX2014 - Rik Van Deun, UGent

Topic 3: Health

  • HybrBioScaf (INTELBIOCOMP) - André Skirtach, UGent
  • NEUROSURV - Simon De Meyer, KU Leuven

Topic 4: Social Sciences and Humanities

  • PAWCER - Wim van Oorschot, KU Leuven

FLAG ERA (FET-FLAGSHIPS) - 2 topics:

Topic 1: Human Brain Project (HBP)

  • FUSIMICE - Annemie van Der Linden, Universiteit Antwerpen
  • CHAMPMouse - Hans Op De Beeck, KU Leuven

Topic 2: Graphene

  • Trans2DTMD - François Peeters, University of Antwerp

ERA MBT (Marine Biotechnology) JTC 2014:

NEPTUNA - Peter Bossier, UGent

» Meer informatie m.b.t. aankomende oproepen

In de pers

In de pers

Personalia

  • Björn Vanhee -  junior IT medeweker – in dienst 01/07/2015
  • Silvie Vandewijer – dossierbeheerder aanvragen en lopende dossiers (Cult/Bio)– in dienst 07/09/2015