Nieuwsbrief Maart 2011

Edito

Monard

In het najaar sluit het FWO een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met de Vlaamse Overheid voor de volgende vijf jaar. Ter voorbereiding zijn we een reflectieproces gestart over de grote lijnen voor de (nabije) toekomst. Een meerjarig beleidsplan is inmiddels uitgetekend voor de periode 2011-2015 en goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 23 maart 2011.
Het beleidsplan vertrekt vanuit de opdracht van het FWO, zijn doelgroep en stakeholders, de context en de beschikbare middelen. Een terugblik op de verwezenlijkingen van de voorbije periode hoort er eveneens bij. In alle bescheidenheid mogen we stellen dat er sinds het vorige beleidsplan werd opgesteld in 2007, heel wat gerealiseerd werd. Achter de schermen werd de organisatie grondig hervormd, waarbij de werkprocessen geoptimaliseerd werden, ondersteund door een modern HR-beleid en een doorgedreven informatisering. Meer in het oogspringend was de grondige vernieuwing van het hele evaluatieproces, met in de eerste stap de nieuwe Expertpanels, en vervolgens de vernieuwing van het peer review systeem.
Het beleidsplan wil de bakens voor de toekomst uitzetten. De basiskoers blijft ongewijzigd: het stimuleren van excellent, internationaal competitief fundamenteel onderzoek in Vlaanderen, en een daarmee gepaard gaand onderzoekersvriendelijk beleid. Het beleidsplan betreft dan ook vooral de hefbomen waarmee deze strategische doelstellingen nog beter waargemaakt kunnen worden.
Belangrijke thema’s hier zijn het garanderen van aanvaardbare slaagkansen om een brain drain te voorkomen, het verder uitbouwen van een maximaal transparant en efficiënt systeem van peer review, het verder stimuleren van internationalisering en het voeren van een actief diversiteitsbeleid dat erop gericht is drempels voor onderzoekers weg te nemen.
Het FWO blijft daarbij trouw aan zijn basismissie, die in het fundamenteel onderzoek ligt. Het is de traditie van het FWO om het fundamenteel kennisgrensverleggend onderzoek te stimuleren, op initiatief van de onderzoeker en enkel gedreven door zijn wetenschappelijke nieuwsgierigheid (bottom-up en curiosity driven).
Uit een vergelijking met andere Europese homologe onderzoeksfondsen, zien we echter dat sommige van deze fondsen specifieke top-down-programma’s beheren, waarvoor hun respectieve overheden extra budgetten ter beschikking stellen.
Het FWO sluit de mogelijkheid niet uit om ook dergelijke programma’s op te zetten in aansluiting op het speerpuntenbeleid van de Vlaamse regering. Het moet wel duidelijk zijn dat het moet passen in de basisfilosofie van het FWO, het moet dus om fundamenteel onderzoek blijven gaan. En ten tweede, maar ook zeer essentieel, de financiering mag zeker niet ten koste zijn van de huidige FWO-programma’s. En daar ligt juist het kalf gebonden. De slaagkansen voor de mandaten en in nog sterkere mate voor de projecten zijn momenteel alarmerend laag. Als er budgettaire ruimte komt voor fundamenteel onderzoek, moeten de middelen in hoogste prioriteit naar de basistoelage van het FWO gaan om  tot aanvaardbare slaagkansen voor alle disciplines te komen, eerder dan nieuwe themaprogramma’s op te zetten. Tenslotte mag men niet vergeten dat het FWO nu al onderzoeksprojecten financiert, die de fundamenten zijn voor de voormelde speerpunten. Het FWO zal bovendien voldoende breed moeten blijven werken om ook de fundamenten te leggen voor toekomstige speerpunten.
Kortom, koersbijsturingen zijn goed en nodig, maar de uiteindelijke missie van de expeditie blijft dezelfde: het verruimen van de horizon van onze kennis . Om even in de scheepvaartmetafoor te blijven: als we moeten kiezen tussen de strategie van Columbus, die op zoek ging naar India, het niet vond, maar en passant wel Amerika ontdekte, of die van deTitanic, het logge stalen gevaarte, waar alles op alles werd gezet en dat zich trefzeker wist in zijn koers naar New York, maar waarvan het lot bekend is, dan verkiezen wij de eerste.

Elisabeth Monard

In de kijker

Kennismakers Dansen

Het groots opgezette evenement Kennismakers: Dag van de Onderzoeker in 2008 was de start van een jaarlijkse Kennismakers-traditie. In 2009 werd dit een infosessie rond de nieuwe Expertpanels en peer review (Kennismakers Kiezen) en vorig jaar gaf het FWO onderzoekers de kans om zelf het podium te beklimmen en hun te mening geven over enkele markante thema’s (Kennismakers Spreken).
Dit jaar gaan we voor een hele andere aanpak en organiseert het FWO Kennismakers Dansen, een party waar alle onderzoekers kunnen kennismaken met het FWO en met elkaar. Deze dansfuif vindt plaats op donderdag 6 oktober 2011 in de Silos van de oude bottelarij van de vroegere Brouwerij Bellevue te Brussel. De muzikale sfeer zal verzorgd worden door Danny Wuyts (ondermeer bekend van de Notenclub) en zijn band Dannymals. Bovendien is er een speciaal gastoptreden van huidig voorzitter van het FWO, de Gentse rector prof. Paul Van Cauwenberge. Kaarten kosten € 5 en zijn te verkrijgen vanaf 1 mei via kennismakers@fwo.be. Het aantal plaatsen is beperkt, dus snel reageren is de boodschap!

Het FWO reikt de eerste wetenschappelijke prijs Acerta uit

Op 21 februari 2011 reikte het FWO de allereerste Wetenschappelijke Prijs Acerta uit. Deze prijs ter waarde van € 5.000 wordt toegekend als bekroning voor een originele doctoraatsthesis in de gebieden sociaal recht, arbeids- en demografische economie, arbeids-, organisatie- en personeelspsychologie en arbeidspedagogiek en opleidingsdidactiek.
Prof. Marijke Verbruggen werd met haar werk "De Rol van Loopbaanbegeleiding in het Hedendaagse Loopbaantijdperk” de allereerste laureaat van de Acerta prijs. Haar bekroond doctoraatsonderzoek, uitgevoerd onder supervisie van professor dr. Luc Sels (K.U.Leuven), focust op de hedendaagse rol van bedrijfsexterne loopbaanbegeleiding. Dit is een dienstverlening die mensen helpt bij problemen in hun loopbaan. Vroeger was bedrijfsexterne loopbaanbegeleiding vooral gericht op hulp aan jongeren bij het maken van een initiële loopbaankeuze. De laatste jaren is de overtuiging gegroeid dat loopbanen een levenslang constructieproces zijn en dat externe loopbaanbegeleiding daarom zinvol kan zijn voor mensen van alle leeftijden.
De prijsuitreiking werd opgeluisterd door twee gastsprekers: mevrouw Lut Crijns, Algemeen Directeur Human Resources van de firma Acerta, die het belang van een wetenschappelijke prijs in de strategie van Acerta toelichtte en professor Machteld De Metsenaere, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel, die een gedetailleerde uiteenzetting gaf over de loopbanen van vrouwen in de academische wereld.

Het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand (VABB)

Op woensdag 22 december werd aan de Universiteit Antwerpen het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand voor de Sociale en Humane Wetenschappen, kortweg VABB plechtig ingehuldigd. Een belangrijke mijlpaal voor onderzoek binnen de Sociale en Humane wetenschappen.
Sinds 2003 speelt de wetenschappelijke productie van Vlaamse universiteiten immers een belangrijke rol in de verdeling van BOF-onderzoeksmiddelen (Bijzondere Onderzoeksfondsen). Met het groeiende belang van het aantal publicaties en citaties per universiteit, steeg ook de vraag naar erkenning en waardering van publicaties uit de sociale en humane wetenschappen. De databanken van Web of Science verwerken immers maar een beperkt deel van de publicaties uit de sociale en humane wetenschappen.
Aan dit euvel wil het VABB tegemoet komen door het opstellen van een databank. Op dit ogenblik bevat deze databank reeds een lijst van artikels opgenomen in tijdschriften die aan de minimumcriteria van het BOF-besluit voldoen. Ook artikels van tijdschriften ontsloten door het Web of Science zijn opgenomen. Wat boeken betreft, wordt er op dit ogenblik nog gewerkt  met de eerder beperkte “Noorse lijst”. Een laatste groep van publicaties die zijn opgenomen is een lijst van individuele bijdragen in conference proceedings met een ISSN-nummer.
Naar de toekomst toe zal de lijst van uitgeverijen worden aangevuld met een groot aantal Vlaamse en Nederlandse uitgeverijen, zodat het VABB een nog duidelijker beeld schetst van de publicatie output van de betrokken gebieden.
Meer info over het VABB, evenals het raadplegen van de databank kan via de website vanECOOM.

terug naar boven

Genoteerd

Nieuwe regeling reiskredieten

Wanneer een onderzoeker een reiskrediet krijgt van het FWO, dan gebeurt de betaling daarvan momenteel op verschillende manieren. De onderzoeker kan zijn reis boeken rechtstreeks bij een reisagent waarmee het FWO een overeenkomst heeft. De onderzoeker kan ook zelf zijn reis boeken bij een reisagent naar keuze en het FWO om terugbetaling vragen. En tenslotte is het ook mogelijk dat de onderzoeker zijn reis boekt via de eigen universiteit, die dan de kosten voorschiet. Deze situatie blijkt voor geen van de betrokken partijen optimaal. Daarom is beslist om vanaf het voorjaar van 2011 definitief over te stappen op één systeem van derdebetaler.
Voortaan zal elke onderzoeker die van het FWO een reiskrediet krijgt, een bevestigingsmail ontvangen met daarin alle relevante gegevens. Deze mail kan dan voorgelegd worden aan Omnia of Carlson-Wagonlit, de twee reisagenten waarmee een kaderovereenkomst werd afgesloten, om zo de boeking van de tickets te regelen.
Beide reisagenten garanderen een uitstekende en flexibele dienstverlening, en hun kantoren zijn goed verspreid over Vlaanderen. 
Deze nieuwe regeling geldt niet voor mandaathouders die met hun bench fee een verplaatsing bekostigen. Zij zijn vrij om hun reis zelf te boeken.

Interdisciplinair of niet?

Sinds vorig jaar beschikt het FWO over een Interdisciplinair Expertpanel. De bedoeling van dit panel is om onderzoek te evalueren dat zich op de breuklijn bevindt van minstens twee wetenschapsgebieden. De interdisciplinariteit moet erin bestaan dat in elk van de betrokken disciplines (die tot een verschillend gebied behoren) vooruitgang kan worden geboekt door de uitvoering van het gezamenlijk project, in elk van de disciplines afzonderlijk en/of op een gezamenlijk gebied. Projecten waarin de ene discipline slechts instrumenteel is voor de andere, waarin vanuit de ene discipline hulpmiddelen worden aangereikt voor een onderwerp uit een andere discipline, komen niet in aanmerking.
Na één jaar werd de werking van dit panel grondig geëvalueerd en werd duidelijk dat een extra leidraad om te bepalen of een bepaald onderzoek al dan niet thuishoorde in dit panel zich opdrong. De voorzitter van het Interdisciplinair Expertpanel, prof. Dirk Van Dyck, heeft samen met de vaste leden van het panel een sjabloon uitgewerkt dat de onderzoeker moet bijstaan in de keuze van het geschikte expertpanel. U kan dit sjabloon hierterugvinden.

Het FWO steunt Kom op tegen Kanker

Het FWO steunt Kom op tegen Kanker en investeert dit jaar 950.000 euro extra in levensnoodzakelijk wetenschappelijk onderzoek, onder meer over stamcellen en kanker. Het FWO is verheugd over het succes van de publieke inzamelactie in Vlaanderen en wil met dit wetenschappelijk onderzoek haar steentje bijdragen in het overwinnen van leukemie en andere vormen van kanker.
Voor Kom op tegen Kanker maakt het FWO dit jaar 500.000 euro vrij voor specifiek onderzoek naar stamcellen en kanker. Dit past in de thematiek van leukemie en stamcelbehandeling die Kom op tegen Kanker dit jaar heeft aangesneden.
Daarnaast ondersteunt het FWO vier ‘Aspiranten Kom op tegen Kanker’, jonge onderzoekers die gedurende 4 jaar een onderzoeksdoctoraat in verband met kanker voorbereiden. Deze bijdrage vertegenwoordigt 450.000 euro.

FWO-jaarboek 2010

F7fb3bb4333e4349b0431a9dfa68fefa

Reeds een aantal jaren behalen Vlaamse onderzoekers schitterende resultaten in de loodzware Europese competitie voor de European Research Council Starting Grants. Het FWO is elk jaar bijzonder verheugd dat Vlaanderen het zo schitterend doet op Europees niveau en stelt trots vast dat de grote meerderheid van deze onderzoekers uit de ‘FWO-stal’ afkomstig zijn. In het FWO-Jaarboek 2010 wil het FWO een aantal van deze onderzoekers in de kijker zetten. 7 onderzoekers, verspreid over de verschillende wetenschappelijke gebieden, vertellen elk hun verhaal en het belang van het winnen van een ERC Starting Grant voor hun wetenschappelijke carrière. Daarnaast vindt u er zoals gebruikelijk de kerncijfers terug van het voorbije werkingsjaar. Begin april kunt u het jaarboek online lezen op onze website. Op aanvraag sturen we u een gedrukt exemplaar toe.

Gender en diversiteit

Aan de Vlaamse en Europese universiteiten in het algemeen zijn er weinig vrouwen aan de top. In het kader van deze genderproblematiek publiceerde de VLIR-Werkgroep Gelijke Kansen een Gids voor Gelijke Kansen: Human Resources Instrumenten voor Gelijke Kansen aan Universiteiten. Deze uitgebreide gids bevat meerdere HRM-instrumenten om gelijke kansen in het carrière- en personeelsmanagement van universiteiten te helpen introduceren. Verdere informatie omtrent deze publicatie vindt u op de VLIR websitewww.vlir.be.

Joris Degroote en Toon Verstralen laureaten van de ICF prijzen "Andreas De Leenheer"

Op dinsdag 14 december 2010 zijn de International Club of Flanders prijzen “Andreas De Leenheer” uitgereikt door Prof. Paul Van Cauwenberge, rector van de Universiteit Gent. Deze tweejaarlijkse prijzen bekronen onderzoekers die een postdoctoraal mandaat bekleden aan de UGent en die hun doctoraat verdedigden tussen 1 oktober 2008 en 30 september 2010. Uit de meer dan 30 kandidaten in de categorie Beta wetenschappen zijn twee laureaten geselecteerd, Joris Degroote en Toon Verstraelen, beiden postdoctoraal onderzoeker van het FWO. Joris Degroote won de eerste prijs met zijn doctoraat ‘Ontwikkeling van algoritmes voor de gepartitioneerde berekening van sterk gekoppelde fluïdum-structuur-interactieproblemen” (promotor Prof. Jan Vierendeels). De tweede prijs is toegekend aan Toon Verstraelen voor zijn doctoraat “Moleculaire modellering van de synthese van zeolieten en gerelateerde nanoporeuze materialen” (promotoren Prof. Veronique Van Speybroeck en Prof. Michel Waroquier).

terug naar boven

Kalender

Indiendata wetenschappelijke prijzen

Fwoprijzen

Oproepen

terug naar boven

Over de grenzen

Versterking van de samenwerking met Brazilië

Het FWO heeft zoals bekend een lang lopende en zeer productieve overeenkomst met het Braziliaanse agentschap CNPq. Recent werden verkennende gesprekken gevoerd omtrent een eventuele versterking van de samenwerking. Vlaanderen heeft daar alle belang bij, om verschillende redenen. Niet alleen is Brazilië – één van de zogenaamde BRIC-landen – op weg om een economische grootmacht te worden, ook wetenschappelijk is het aan een steile klim bezig. Wanneer men het publicatieprofiel van de Braziliaanse wetenschappers bekijkt, ziet men sterke banden met onze grote buurlanden. Vlaanderen kan hier niet achterwege blijven.
Daarom heeft de commissie Bilaterale Onderzoekssamenwerking van het FWO ervoor geopteerd om het bilaterale programma, dat nu loopt met 5 landen, uit te breiden naar Brazilië. Deze keuze is inmiddels aan Vlaams Minister-President Kris Peeters en aan Vlaams vice-Minister President en minister van Innovatie Ingrid Lieten gemeld. Aan beide excellenties werd daarbij meteen de vraag gesteld naar een mogelijke budgetverhoging voor dit succesvol programma, om de meerkost van de uitbreiding op te vangen.
In de nabije toekomst zullen de onderhandelingen met CNPq worden opgestart om tot een intensere samenwerking te komen. In dat verband wordt in het najaar een workshop gepland in de marge van Europalia Brazilië. We houden u verder op de hoogte.

terug naar boven

Internationaal genoteerd

ERA-NET E-Rare 2: Joint Call ‘Europan Research Projects on Rare Diseases’

FWO neemt deel aan de oproep van ERA-NET E-Rare 2 ‘Europan Research Projects on Rare Diseases’. De indientermijn voor pre-proposals liep af op 31 januari 2011. Alle onderzoeksvoorstellen aangaande zeldzame ziekten, dat wil zeggen op niet meer dan 5 personen op 10.000 in de Europese Unie van toepassing, waren welkom. (Zeldzame infectieziekten, kankers en ongunstige effecten van geneesmiddelen bij de behandeling van meer courante aandoeningen waren evenwel uitgesloten.) De bedoeling van de oproep is dat onderzoekers uit verschillende Europese landen onderzoeksconsortia opbouwen bestaande uit onderzoeksgroepen per land.
Deze oproep gaat uit van 9 landen: Duitsland, Spanje, Israël, Italië, Turkije, Frankrijk, Oostenrijk, Griekenland en België. Het opzet van de oproep, de wetenschappelijke beoordeling van de aanvragen en de administratieve opvolging gebeuren op transnationaal niveau. De financiering evenwel vindt plaats volgens de formule van de ‘virtual common pot’, waarbij elk land met respect voor de transnationale rangschikking door de internationale wetenschappelijke experts, enkel eigen onderzoeksgroepen ondersteunt. Voor België nemen zowel FWO als FNRS deel. FWO stelt hierbij het bedrag van 200.000 euro voor de hoogst gerangschikte Vlaamse onderzoeksgroep ter beschikking, zoals gebruikelijk voor joint calls in het kader van ERA-NET (en EUROCORE).
De respons op deze oproep was groot. Ook in Vlaanderen was er veel belangstelling. Er werden 145 pre-proposals ingediend. Binnen deze consortia nemen 32 Vlaamse onderzoeksgroepen (op een totaal van meer dan 600) deel. De ‘oversubscription factor’, dat wil zeggen de verhouding van het totaal van de aangevraagde onderzoeksbudgetten tot het beschikbare budget, bedraagt voor Vlaanderen 29,3. Dat is de hoogste factor van alle deelnemende landen.

ESOF - Oproep voor het indienen van voorstellen wetenschappelijke sessies

Dublinscience

Van 11 tot en met 15 juli 2012 vindt het tweejaarlijkse European Science Open Forum (ESOF) plaats in Dublin. De doelstelling van ESOF is om topwetenschappers, belangrijke bewindslieden en afgevaardigden van de wetenschappelijke media samen te brengen om in discussie te treden over het beste Europese onderzoek en hedendaagse wereldwijde wetenschappelijke uitdagingen zoals energie, klimaatverandering, voeding en gezondheid. Vanaf dit moment kunnen onderzoekers en instellingen een voorstel voor het organiseren van een sessie voor het wetenschappelijke programma indienen. De deadline hiervoor is 30 juni 2011 en u kan alle informatie terugvinden op de website van ESOF.

Green paper van de Europese Commissie over toekomstig onderzoeksbeleid

Het FWO volgt de evoluties van het Europese O&O-landschap op de voet. Het 7ekaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling gaat zijn laatste fase in, en het gonst inmiddels van de geruchten over de verdere ontwikkeling  van de Europese Onderzoeksruimte. De Europese Commissie lanceerde recent een “Green Paper” over “The future of European R&D funding”. Over dit document loopt een consultatie die nog tot eind mei openstaat.
De nota is in elk geval opmerkelijk te noemen: het kaderprogramma zoals we het nu kennen zal meer dan waarschijnlijk niet voortgezet worden. Men streeft eerder naar een “geïntegreerd strategisch kader” waarin naast het huidige KP ook het CIP (Competitiveness and Innovation Programme) en het EIT (European Institute of Technology) opgenomen zouden worden.
In de consultatie worden een aantal vragen gesteld, ondermeer over de rol en de betekenis van niet-gericht onderzoek (nu voornamelijk ondergebracht bij ERC). Het FWO vreest dat het fundamenteel onderzoek dreigt ondergesneeuwd te raken in een kader dat erg op innovatie en (economische) valorisatie gericht is. Innovatie is belangrijk, en het klopt dat er een probleem is met de vertaling van onderzoeksresultaten naar innovatieve producten en diensten. Niettemin vinden wij dat een gebrek aan investering in de brede kennisbasis die opgebouwd wordt dankzij het fundamenteel onderzoek, op lange termijn nefast zal zijn, en absoluut vermeden moet worden.
De consultatie staat reeds op de agenda van de Vlaamse Raad voor Wetenschap en Innovatie, die eerder al een advies over het 8e kaderprogramma formuleerde. Wij roepen echter alle verdedigers van het fundamenteel onderzoek op om (liefst collectief) een sterk signaal te sturen naar Europa om zeker geen afbreuk te doen aan frontier research, maar integendeel dit nog te versterken.
De tekst van het green paper en de consultatie zijn te vinden op deze link:http://ec.europa.eu/research/csfri/index_en.cfm

terug naar boven

Cijfers en letters

Recent toegekende wetenschappelijke prijzen

Wetenschappelijke Prijs IBM Belgium voor de informatica 
Niels LANDWEHR, Postdoctoraal onderzoeker (Universität Potsdam) voor zijn werk:“Trading Expressivity for Efficiency in Statistical Relational Learning”

Wetenschappelijke Prijs Acerta
Marijke VERBRUGGEN, Doctor in de Toegepaste Economische Wetenschappen (K.U.Leuven) en docent aan de K.U.Leuven voor haar werk: “The role of career counselling”

Overzicht ingediende mandaataanvragen

Mandaat

Aantal vorig jaar

Aangevraagd

2011-2012

Aspirant

997

945 (-5,21%)

Aspirant hernieuwing

196

215 (+9,14%)

Bijzondere doctoraatsbeurs

6

10 (+66,67%)

Klinische doctoraatsbeurs

10

18 (+80,00%)

Postdoctoraal onderzoeker

736

600 (-18,48%)

Postdoc onderzoeker  - 1steen 2de hern.

136

153 (+12,5%)

Fundamenteel klinische mandaten

26

19 (-26,92%)

Fundamenteel klinische mandaten hern.

17

9 (-47,06%)

 

terug naar boven