Nieuwsbrief Maart 2013

Edito

Monard

Vandaag rapporteerden de media de fraude van een FWO-vorser met wetenschappelijke data in de context van het medische onderzoek dat hij met FWO-financiering uitvoerde.

Langs deze weg wens ik aan u, de FWO-onderzoekers, graag extra duiding te geven bij deze berichten.

Geconfronteerd worden met wetenschappelijke fraude is nieuw voor het FWO. Het is immers de eerste maal in de geschiedenis van het FWO dat de organisatie geconfronteerd wordt met een geval van wetenschappelijke fraude door één van zijn vorsers.

Het FWO onderstreept dan ook dat wetenschappelijke integriteit en ethiek tot de absolute kernwaarden behoren van onze instelling.

 Fraude met wetenschappelijke data, of het nu gaat om medisch of elk ander onderzoek, is totaal ontoelaatbaar en onaanvaardbaar en ondermijnt de geloofwaardigheid van alle wetenschappelijk onderzoek.

Daarom heeft het FWO toen we kennis kregen van fraude die gepleegd werd door een van onze vorsers en op basis van een verslag van de commissie Wetenschappelijke Integriteit van de VUB ,onmiddellijk de beslissing genomen om een einde te stellen aan de samenwerkingsovereenkomst met deze vorser en over te gaan tot dringend ontslag omwille van een zware fout.

De betrouwbaarheid van de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek dat het FWO steunt, wordt verzekerd door een opeenvolging van Vlaamse maar ook internationale evaluaties en controles:
1. Alvorens een onderzoek gefinancierd wordt door het FWO wordt dit voorstel voorgelegd aan een zogenaamde ‘peer review’, een groep van wetenschappelijke experten uit binnen- en buitenland die alle gegevens doornemen en evalueren.
2. Is de peer review positief dan wordt het onderzoeksproject voor een tweede maal beoordeeld door een evaluatiepanel – een tweede controle dus -. Dit panel bestaat uit 16 experten waarvan 9 internationale experten die terug de methodologie en alle gegevens testen.
3. Bovendien en specifiek voor medisch onderzoek is een belangrijk element in de beoordeling het beschikbaar zijn van preliminaire resultaten om verder onderzoek op te starten.
4. Er wordt op toegezien dat de Expertpanels breed genoeg samengesteld zijn om te vermijden dat enkel experten uit identieke disciplines over elkaar zouden moeten oordelen.

Naar aanleiding van wat gebeurd is heeft het FWO  besloten een taskforce op te richten die zich specifiek zal toeleggen op de wetenschappelijke integriteit van haar vorsers in Vlaanderen en die verbeteringsvoorstellen moet formuleren. Bovendien werd het thema wetenschappelijke integriteit toegevoegd aan de agenda  van het jaarlijks conclaaf dat het FWO houdt, dit jaar in de tweede helft van april.

Het FWO betreurt de fraude die één van haar vorsers heeft gepleegd en zal alles in het werk stellen om via aangepaste maatregelen dit in de toekomst te vermijden.

Hoe spijtig dit voorval ook is, dit mag ons niet laten vergeten dat de vele honderden FWO-onderzoekers zich  dagelijks op zeer correcte wijze inspannen om de grenzen van onze kennis te verleggen. Het is net uit respect voor dit werk dat er streng moet worden opgetreden tegen elke vorm van misbruik.

Elisabeth Monard

In de kijker

FWO-VITO beurzen nu ook voor postdoctorale onderzoekers

35E460b010c34fa284384b15dc468473

Al sinds 2009 worden er dankzij de FWO-VITO beurzen twee beginnende doctorandi, die omwille van budgettaire redenen de FWO-selectie net niet gehaald hebben, alsnog geselecteerd.  Zij kunnen een gezamenlijke beurs krijgen als hun onderzoeksveld aansluit bij de werkterreinen van het VITO: Vlaanderen minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen, de evolutie naar meer duurzame industrie en  de zorg  voor meer levenskwaliteit en omgevingsbeheer.

Bij deze samenwerking, waarbij het VITO instaat voor de twee eerste jaren van onderzoeksteun en het FWO, na gunstige evaluatie, het derde en vierde jaar voor zijn rekening neemt, wordt nu uitgebreid. Nu kunnen ook onderzoekers met een doctoraat op zak, in aanmerking komen voor een FWO-VITO beurs. Deze geldt voor drie jaar, moet eveneens passen in de VITO-onderzoekslijnen en wordt gezamenlijk door FWO en VITO bekostigd (voor een bedrag van ongeveer 75.000 euro per beurs).

Kennsimakers, Al 85 jaar Zuurstof voor Onderzoek en Ontwikkeling

Het evenement van onze viering voor 85 jaar FWO krijgt stilaan vorm! Onder de noemer Kennismakers, Al 85 jaar Zuurstof voor Onderzoek en Ontwikkeling, wordt het op dinsdag 17 december 2013 verzamelen geblazen in het Gentse ICC voor een hele dag lezingen, paneldebatten en netwerking. Er wordt momenteel hard gewerkt aan de inhoudelijke invulling en binnenkort zal de website met het programma en de eerste gastsprekers online geplaatst worden. Wenst u als eerste op de hoogte van de nieuwtjes omtrent dit wetenschapsfeest? Laat ons dit weten via kennismakers@fwo.be.

Blijvende aandacht voor peer review-procedure

Ook tijdens de huidige aanvraagronde heeft het FWO weer nauw toegekeken op een correcte toepassing van de peer review-procedure. Voor de postdoctorale mandaten en onderzoeksprojecten vormen de beoordelingen van externe referenten een belangrijk onderdeel van die procedure. De aanvragers geven zelf een lijst van tien experts op, waarvan het FWO er minimaal twee probeert te bewegen tot het indienen van een verslag. Er gelden een aantal regels bij het voorstellen van deze externe experts die er allemaal op gericht zijn een behoorlijke afstand tussen aanvrager en referent met het oog op de objectiviteit te garanderen.

Jammer genoeg bleken die spelregels tijdens het vorige jaar nog niet zo duidelijk voor heel wat aanvragers, maar dit jaar zagen we een duidelijke verbetering: van de 864 postdoctorale aanvragen zijn er 34 onontvankelijk verklaard wegens inbreuken op het reglement. Alle betrokken kandidaten kregen daarbij de kans om misverstanden op te helderen, wat in een aantal gevallen er ook toe leidde dat het aanvraagdossier voor verdere evaluatie kon worden meegenomen.

We hopen dat iedereen aandacht blijft hebben voor dit aspect van de onderzoeksaanvraag, omdat het essentieel is voor een faire beoordeling van de aanvragen en omdat we het niet graag zien gebeuren dat dossiers in verband met een probleem hierdoor voortijdig uitvallen.

terug naar boven

Genoteerd

6 nieuwe Big Science projecten toegekend

Sinds vele jaren voeren Vlaamse onderzoekers met steun van het FWO-onderzoeksprojecten uit aan internationale grootschalige faciliteiten. Voor de institutioneel-operationele kosten en logistieke ondersteuning, werd vanaf 2007 de Big Science financiering bij het FWO ingevoerd. Dankzij dit programma kunnen Vlaamse onderzoekers baanbrekend onderzoek verrichten aan grote internationale onderzoeksfaciliteiten en worden belangrijke investeringen gerealiseerd in onderzoeksprojecten die het nationale niveau overstijgen. Voor de oproep 2012 werden er zes nieuwe Big Science projecten goedgekeurd (2013-2017):
CERN-CMS (Genève, Zwitserland)
promotor: Prof. Dr. Jorgen D’Hondt, Vrije Universiteit Brussel
CERN HIE -ISOLDE (Genève, Zwitserland)
promotor: Prof. Mark Huyse, Katholieke Universiteit Leuven
ESRF-DUBBLE (Grenoble, Frankrijk)
promotor: Prof. Dr. Bart Goderis, Katholieke Universiteit Leuven
De Mercator Telescoop (La Palma, Spanje)
promotor: Prof. Hans Van Winckel, Katholieke Universiteit Leuven
IceCube (Zuidpool)
promotor: Prof. Catherine De Clercq, Vrije Universiteit Brussel
Spiral 2 (Caen, Frankrijk)
promotor: Prof. Piet Van Duppen, Katholieke Universiteit Leuven

Grijze Cellen - Fraude, de grijze zone

13D10b90e4b742548059f770bc230a57

Afgelopen jaar was de wetenschapsfraude van sociaal psycholoog Diederik Stapel voorpaginanieuws. Dit lijkt echter het topje van de ijsberg aan frauduleuze handelingen die (de reputatie van) wetenschappelijk onderzoek bedreigen. Bovendien is er ook een grijze zone die veelal onder de radar blijft. Denk bijvoorbeeld aan het ‘masseren' van data en de neiging om statistieken naar eigen goeddunken te manipuleren. Hoe kunnen de mazen in het net worden verkleind? Waar komt de ontspoorde publiceerdrift en de honger naar positieve resultaten vandaan en wat is eraan te doen? Eos-redacteurReinout Verbeke gaat op dinsdag 14 mei in gesprek met experts Daniele Fanelli (university edinburgh) en Marie-Christine Janssens (KU Leuven). Reserveer hier uw plaats.

Jonge Academie

D491c5fe602d4bb4bf151a1dcb8d9087

De Jonge Academie, een nieuw initiatief met jonge onderzoekers, werd opgericht op initiatief van prof. dr. Dominique Willems en prof. dr. Hilde De Ridder-Symoens binnen de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen en Kunsten. België is daarmee het 20ste land dat een Jonge Academie opricht. Buurlanden Nederland en Duitsland hebben al meerdere jaren een jonge academie, en bereikten met verschillende succesvolle acties hun regering en schoolgaande jeugd. De onderzoekers van de Jonge Academiehebben drie doelstellingen voor ogen: interdisciplinair werken, nadenken over het huidige wetenschapsbeleid, en wetenschap communiceren naar de jeugd. In totaal werden 40 leden geselecteerd voor de Jonge Academie, in alle Vlaamse universiteiten. In totaal stelden 146 jonge postdocs zich kandidaat. Van de 40 geselecteerden zijn er 36 voormalige FWO-aspiranten of -postdocs.

High Level workshop on ERA

Op 20 februari  trad Vlaams minister van Innovatie, Ingrid Lieten, samen met het FWO op als gastvrouw voor de derde editie van de High Level Workshop geïnitieerd door Science Europe.

Het FWO heeft van bij de opstart actief mee geholpen aan het uitbouwen van Science Europe en ook vandaag nog bekleedt het FWO een zitje heeft in de Governing Board van deze organisatie die de spreekbuis vormt van een groot aantal financierende instellingen voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek in Europa.

Science Europe spant zich actief in om de European Research Area (ERA) verder uit te bouwen, zodat wetenschappers hun innovatieve rol in de Europese kennismaatschappij nog beter kunnen waarmaken. Aangezien het aanbieden van kansen aan Vlaamse onderzoekers  binnen een Europese competitie ook één van de strategische doelstellingen is van het FWO, volgt het FWO de evolutie van Science Europe met meer dan gewone belangstelling. Door de krachten de bundelen op Europees vlak staan we sterker, om naast de uitwisseling van kennis en aanpak, Europa ook blijvend te wijzen op het belang van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek voor de verdere economische ontplooiing van de Europese Unie.

Het Bureau van het FWO heeft in aanwezigheid van minister Lieten, en haar Europese collega’s, dan ook actief deelgenomen aan de debatten rond o.a. Open Access, Onderzoeksintegriteit en Gender. Het FWO, dat de voorbije jaren reeds belangrijke stappen heeft gezet in de implementatie van oplossingen in deze verschillende dossiers, wil naar de toekomst toe kijken hoe er ook in Vlaanderen nog beter kan ingespeeld worden op de noden die leven bij de wetenschappers en hindernissen die de verwezenlijking van de ERA in de weg zouden kunnen staan.

terug naar boven

Kalender

Openstaande oproepen

Onderzoeksprojecten: 1 april 2013
Kredieten aan Navorsers: 1 april 2013
Pegasus Marie Curie Fellowships: 1 mei 2013
Odysseusprogramma: 1 juni 2013
ESF Exploratory Workshops - 2013 Call for Proposals: 18 april 2013

Indiendata wetenschappelijke prijzen

Wetenschappelijke Prijs Foundation AstraZeneca - Cardiovasculaire aandoeningen 2013: 1 juni 2013
Scientific Award Foundation AstraZeneca-Infectiology 2013: 1 juni 2013
Scientific Award Foundation AstraZeneca-Oncology 2013: 1 juni 2013
Scientific Award Foundation AstraZeneca-Asthma & COPD 2013: 1 juni 2013
Wetenschappelijke prijs SCK –CEN Prof Roger Van Geen: 1 juni 2013
ExxonMobil Chemical European Science & Engineering Award: 30 juni 2013

terug naar boven

Over de grenzen

FWO-ers halen ERC-beurzen binnen

7C92444a49c24c73b8dc35d8b5cc26e1

Op 22 januari 2013 heeft de European Research Council de laureaten van de prestigieuze Advanced Grants bekend gemaakt. Onder de 302 laureaten bevinden zich ook 4 onderzoekers van Vlaamse onderzoeksinstellingen, allen met een FWO-achtergrond.
De Vlaamse laureaten van de ERC Advanced Grants zijn: 
- Piet HERDEWIJN – KU Leuven
- Paul HEREMANS – IMEC
- Johan SCHOUKENS – VUB
-Greet VAN DEN BERGHE – KU Leuven

Bij een andere ERC-competitie, Proof of Concept, konden FWO-ers Peter Bienstman (UGent) en Ann Heylighen (KU Leuven) een beurs in de wacht slepen, nadat eerder Lieven Eeckhout (UGent) al tot de laureaten behoorde. De ERC Proof of Concept geeft onderzoekers die reeds een ERC Grant hebben de kans om een brug te slaan tussen hun onderzoek en de eerste fase van een innovatie. In totaal werden er 60 projecten gefinancierd.

Nieuwe oproep invidivuele Marie Curie beurzen

In het kader van het KP7-programma People werd een nieuwe oproep voor individuele Marie Curie beurzen geopend. De indiendatum is 14 augustus 2013.
Er zijn drie soorten beurzen:
- Intra-European Fellowships for Career Development (IEF)
- International Incoming Fellowships (IIF)
- International Outgoing Fellowships for Career Development (IOF)

Meer informatie

JPI

Voor de JPI’s, het andere grote verband waarbinnen de nationale en regionale onderzoeksfinanciers hun inspanningen kunnen bundelen, vallen ook nu weer nieuwe ontwikkelingen te signaleren. De oproep van het JPI A HealthyDietfor a Healthy Life (HDHL) in het deeldomein ‘Determinants of DietandPhysical Activity (DEDIPAC)’ is afgesloten. Het FWO kreeg twee aanvragen vanuit Vlaanderen, waarvan één is geselecteerd om deel te nemen aan de Knowledge Hub van DEDIPAC. Het gaat daarbij om een verzameling van onderzoekers uit verschillende Europese landen die samen een onderzoeksprogramma zullen opmaken dat, mits gunstige evaluatie door een transnationaal expertpanel, kan uitgevoerd worden met financiële steun van hun nationale en regionale financiers. Het FWO ondersteunt de Vlaamse onderzoeksgroep daarvoor met 200.000 € voor drie jaar.
Oproepen staan open in het kader van de JPI’s JPND, over neurodegeneratieve aandoeningen en Alzheimer, FACCE, over landbouw, voedselveiligheid en klimaatverandering, en Cultural Heritage, over materieel en immaterieel erfgoed.
Het JPI Urban Europe, over onderzoek naar stedelijkheid en urbanistiek, bereidt momenteel een tweede call voor, waaraan het FWO zal deelnemen.

Overzicht ERA-NET

De oproep voor ERA-NET ASPERA2, over astrodeeltjesfysica, is afgerond. Het FWO ondersteunt hiervoor een project van professor Dirk Ryckbosch (UGent) dat deel uitmaakt van het Europees onderzoeksconsortium ‘A Concerted R&D Program for Low Energy Neutrino Detectors (LOWE-Nus)’.
Voor ANIHWA, dat een call over dierenwelzijn lanceerde, zijn zeven Vlaamse projecten naar de tweede ronde doorverwezen. In mei zal de finale uitslag bekend zijn. In het kader van M-ERA.NET, waar het gaat over materiaal- en ingenieurswetenschappen, zijn eveneens zeven projecten goed bevonden voor het indienen van een full proposal. Hier weten we in juni meer. Ook zeven Vlaamse projecten ontvingen we voor de pre-proposalronde voor de jongste oproep van TRANSCAN, een netwerk voor kankeronderzoek. Daar wordt in mei beslist wie voor de eindevaluatie wordt uitgenodigd. Niet minder dan 27 Vlaamse aanvragen liepen binnen voor E-Rare2, dat zich richt op zeldzame ziekten. In april is de selectie voor de full proposals bekend. 
Ondertussen staan oproepen open voor ERAfrica. Dit ERA-NET wil de wetenschappelijke samenwerking tussen Europa en Afrika bevorderen. De huidige call omvat drie thema’s:hernieuwbare energie, maatschappelijke uitdagingen op het snijpunt van disciplines (‘interfacingchallenges’) en nieuwe ideeën (bottom-up-voorstellen van wetenschappers in alle disciplines).
Ook het HIVERA-netwerk, dat onderzoek over HIV en AIDS coördineert, heeft een oproep lopen, die het FWO mee ondersteunt.
Meer informatie staat te lezen op onze webpagina met Europese oproepen en een pagina met algemene informatie over de FWO-deelname aan het ERA-NET-programma.

Structurele deelname ERA-NET

De deelname van het FWO aan ERA-NET zal in de nabije toekomst meer gestroomlijnd aangepakt worden. Tot nu toe werd tot de instap van het FWO in een ERA-NET-initiatief vooral op voorstel van de wetenschappers en partnerorganisaties in binnen- en buitenland beslist. Voortaan zullen alle nieuwe ERA-NET’s in één lijst aan de Commissie voor Internationale Wetenschappelijke Contacten (CIWC) worden voorgelegd. Deze aanpak laat toe een meer systematische screening van de mogelijkheden in dit programma door te voeren en het FWO-engagement daarin voor de komende jaren vast te leggen.

Oproep indienen sessievoorstellen ESOF

Af0ff0e4ea5d44b598b3e05beb22eb0f

Het European Science Open Forum (ESOF) vindt volgend jaar plaats van 21 tot en met 26 juni in Kopenhagen. Het evenement heeft tot doel meer dan 4.500 wetenschappers, beleidsmakers, journalisten, studenten,... samen te brengen om de hot topics van de Europese wetenschap te bespreken. Voor het wetenschappelijke luik van het programma staat er momenteel een oproep open voor het indienen van voorstellen. Voorstellen kunnen ingediend worden binnen de volgende 8 thema's:
- The Healthy Society
- A Revolution of the Mind
- Global Resource Management
- Learning in the 21st Century
- Green Economy
- Material and Virtual World
- Urbanization, Design and Liveability
- Science, Democracy & Citizenship

Deze oproep staat open tot en met 9 mei 2013. Alle informatie hieromtrent kan u hierterugvinden.

terug naar boven

Internationaal genoteerd

Hernieuwing wetenschappelijke samenwerking met Québec

Op maandag 18 maart hernieuwde het FWO de bilaterale samenwerkingsovereenkomst met Québec. Prof. Paul De Knop, Bureaulid FWO, en dr.ir. Elisabeth Monard, secretaris-generaal FWO, ondertekenden namens het FWO dit nieuwe akkoord, in aanwezigheid van Vlaams Minister-President Kris Peeters ter gelegenheid van zijn Academische en Economische zending in Québec.  Om wetenschappelijk onderzoek en meer in het bijzonder de samenwerking tussen onderzoekers in Québec en in Vlaanderen in het licht te stellen, werd aan de Université de Montréal een academisch seminarie georganiseerd waarop de succesvolle samenwerking tussen onderzoekers uit Vlaanderen en Québec werd belicht.

Nieuwe oproep Odysseusprogramma

08Cc4af9a3e34fe7b4c9ff8dd8c971c3

Het Odysseus-initiatief is bedoeld om uitstekende onderzoekers die buiten Vlaanderen een carrière hebben opgebouwd een startfinanciering te bieden om aan een Vlaamse universiteit een onderzoeksgroep uit te bouwen of om een onderzoekslijn op te zetten en zich progressief in het Vlaamse onderzoeksbestel in te schakelen. De voorbije jaren zijn er reeds 3 oproepen geweest voor dit high-level programma waardoor in totaal 61 onderzoekers (22 groep I en 39 groep II) (terug) naar Vlaanderen werden gehaald. Momenteel staat er een vierde oproep open. De indiendatum voor deze oproep is 1 juni 2013. Meer informatie kan u terugvinden op de FWO-website en via de onderzoekscoördinatie van de Vlaamse universiteiten.

Nieuwe oproep Pegasusprogramma

F7d508a1a75f4288ab1147d49e952394

In februari is een nieuwe oproep voor Pegasus-mandaten geopend. Pegasus is een programma van het FWO in samenwerking met Marie Curie van de Europese Commissie. Het richt zich op postdoctorale onderzoekers van alle disciplines in het buitenland die een jaar in Vlaanderen onderzoekswerk willen verrichten. Het programma loopt nog tot 2015. Voor deze ronde worden aanvragen verwacht op uiterlijk 1 mei 2013. Geselecteerde kandidaten kunnen starten op 1 januari 2014. Alle informatie is terug te vinden op onze website.

Walter Van Doninck benoemd tot vicevoorzitter van Raad CERN

Prof. Walter Van Doninck werd benoemd tot vicevoorzitter van de Raad van CERN, het Zwitserse internationale onderzoekslaboratorium die 's werelds krachtigste deeltjesversneller, de Large Hadron Collider, uitbaat. Walter Van Doninck is een fysicus van opleiding en werd uitverkozen uit een select groepje van onderzoekers, waaronder een Zweedse, een Nederlandse en een Britse onderzoeker. De Raad van CERN is het hoogste bestuursorgaan van het wereldwijd befaamde onderzoeksinstituut. Walter Van Doninck (1948) is Onderzoeksdirecteur bij het FWO en professor aan de VUB. Hij studeerde natuurkunde aan het toenmalige RUCA (Antwerpen) en de VUB. In 1977 behaalde hij zijn doctoraat in Brussel.

Prof. Koen Lamberts wordt vice-chancellor van universiteit van York

Voormalig FWO-aspirant Koen Lamberts wordt vanaf januari 2014 vice-chancellor aan de universiteit van York. Het bijvoegsel 'vice' is misleidend, want Lamberts zal er wel degelijk de plak zwaaien (rector, chancellor is een ceremoniële eretitel). Het is een uitzonderlijk feit dat een Belg de leiding krijgt over een prestigieuze buitenlandse universiteit als York. Momenteel werkt hij nog aan de universiteit van Warwick, maar toen er enkele maanden geleden een vacature uitgeschreven werd voor de functie van rector aan de universiteit van York, heeft hij zijn kandidatuur gesteld. Koen Lamberts was van 1987 tot en met 1991 FWO-aspirant aan de KU Leuven en na zijn doctoraat begon hij te werken in Birmingham.

terug naar boven

Cijfers en letters

Overzicht ingediende mandaten

Mandaat

Aantal vorig jaar

Aangevraagd

2013-2014

Aspirant

1016

951 (-6,40%)

Aspirant hernieuwing

206

209 (+1,46%)

Bijzondere doctoraatsbeurs

4

5 (+25%)

Klinische doctoraatsbeurs

14

7 (-50%)

Postdoctoraal onderzoeker

569

650 (+14,24%)

Postdoc onderzoeker  - hernieuwing

101

109 (+7,92%)

Pegasus Long

176

-

Pegasus Short

34

77 (+126,47%)

Fundamenteel klinische mandaten

18

17 (-5,56%)

Fundamenteel klinische mandaten hernieuwing

9

11 (+22,22%)

 

De mandaataanvragen worden in februari en maart geëvalueerd door externe referenten. De panelvergaderingen vinden plaats tijdens de maanden april en mei. De finale beslissing wordt genomen op de vergadering van de Raad van Bestuur op 26 juni 2013.