Nieuwsbrief September 2012

Edito

Monard

Vooreerst een warm welkom aan de 716 onderzoekers die op 1 oktober aan de slag gaan als nieuwe FWO-mandaathouder. Ik ben bijzonder verheugd dat deze jonge en dynamische groep van onderzoekers de grote FWO-familie komt vervoegen en kijk alvast reikhalzend uit naar de wetenschappelijke resultaten die de volgende jaren uit hun onderzoek zullen voortvloeien.

In het opinieartikel dat op 24 september verscheen in De Morgen en gezamenlijk werd ondertekend door de Vlaamse rectoren, werd beklemtoond hoe honderden onderzoekers verbonden aan de vijf Vlaamse universiteiten, zich dagelijks inspannen om via toponderzoek het verschil te maken. De kennisdrang van deze vorsers legt de basis voor de ontwikkeling van onze regio, zowel op cultureel, maatschappelijk als op economisch vlak. Deze zoektocht naar innovatie, waarvan de toepassingen misschien pas vele jaren later zullen blijken, vormt de garantie dat Vlaanderen ook de competitie kan blijven aangaan met de meest performante regio’s ter wereld. Blijven inzetten op onderzoek is dus een must. Of zoals Dieter Imboden, voorzitter van de Swiss National Science Foundation en medebezieler van Science Europe het verwoordde:

Voor Vlaanderen zou het een groot verlies betekenen om niet verder te bouwen op zijn opmerkelijke successen, zowel op het vlak van de uitstekende kwaliteit als op het vlak van internationale zichtbaarheid van zijn universiteiten en onderzoeksinstellingen en hun succes betreffende wetenschappelijke output, inclusief een hele reeks patenten. Het vermogen om de hoge standaarden in basis onderzoek te bewaren, zal een absolute noodzaak zijn voor het verdere succes van Vlaanderen.”

Als secretaris-generaal van het FWO ben ik dan ook verheugd te zien dat de FWO-aanpak zijn vruchten afwerpt. Zo bleek tijdens de jongste toekenningsronde van de ERC-Starting Grants dat Vlaanderen maar liefst veertien van deze prestigieuze beurzen in de wacht had gesleept. Twaalf van deze onderzoekers behoren tot de grote FWO-familie. Dit is eens te meer het bewijs dat inzetten op excellentie zoals in het FWO, een uitstekende uitgangspositie biedt voor goede resultaten in een strenge internationale competitie.

De goede scores die Vlaamse wetenschappers en onderzoeksgroepen op de internationale wetenschappelijke  scène kunnen voorleggen, worden al te weinig in het voetlicht geplaatst. Nochtans mag Vlaanderen meer dan trots zijn op de positie die het in de wetenschappelijke ranglijst bekleedt. Op basis van de jongste publicatie van het SIR-World report 2012stellen we vast dat de Vlaamse universiteiten er samen in slagen om de vijfde plaats op de wereldranglijst te veroveren en zo toppers als het Duitse Max Planck instituut achter zich te laten.
Deze bemoedigende resultaten maken dat ook voor dit academiejaar het voltallige FWO-team weer vol enthousiasme ter beschikking staat om de onderzoekers ten dienste te staan en zo vlot mogelijk begeleiden in het verder uitbouwen van hun onderzoekscarrière.

Elisabeth Monard

In de kijker

Nacht van de onderzoekers 2012 - wetenschap thuis!

Op vrijdag 28 september 2012 vindt de zevende editie plaats van het Europese evenementNacht van de Onderzoekers, met dit jaar als thema “Wetenschap thuis”, waar wetenschappers laten zien hoe alomtegenwoordig de wetenschap in onze dagelijkse omgeving is, zelfs op de meest onverwachte plaatsen.

De Nacht van de Onderzoekers is een initiatief van de Europese Commissie en heeft tot doel de wetenschappen, de innovatie en techniek te promoten en het grote publiek in verscheidene Europese landen, in het bijzonder de jeugd, de mogelijkheid te bieden onderzoekers te ontmoeten en warm te maken voor een onderzoekscarrière.

In België worden talrijke activiteiten aangeboden op zes verschillende plaatsen, met als centrale locatie De Botanique te Brussel. Het FWO is één van de sponsors van dit evenement.

In de namiddag is het evenement toegankelijk voor scholen. Het grote publiek wordt verwacht vanaf 18 uur. Het evenement is gratis.

Meer informatie vindt u op Nacht van de Onderzoekers.

Vlaamse wetenschapsweek 2012

510Ae9ec83c14de5bb2b6385727b2edc

Van 19 tot en met 25 november 2012 organiseert de Vlaamse Overheid opnieuw de Wetenschapsweek. Tijdens dit tweejaarlijks evenement zetten in eerste instantie de universiteiten en hogescholen hun deuren open voor leerlingen uit het basis (5e en 6e leerjaar) en secundair onderwijs (2e en 3e graad). Maar naast de jongeren wil de wetenschapsweek ook bij het grote publiek een cultuur van wetenschap én innovatie aanwakkeren. Daarom sluit de wetenschapsweek af met een publieksdag op zondag 25 november 2012, de “Dag van de Wetenschap”. Op deze dag kan het grote publiek op zoveel mogelijk verschillende locaties in Vlaanderen wetenschappers en technici ontmoeten, op een interactieve manier wetenschappelijk onderzoek bestuderen, wetenschappelijke instellingen, onderzoekscentra en musea gratis bezoeken en zich verwonderen over technologische innovaties in bedrijven en kennisinstellingen. Alle informatie over de Vlaamse Wetenschapsweek kan u hierterugvinden.

terug naar boven

Genoteerd

Feedback, een belangrijk element binnen de evaluatieprocedure

Elke evaluatieronde opnieuw, hanteren de FWO-Expertpanels zeer strenge criteria om te bepalen wie uiteindelijk in aanmerking komt voor de eindrangschikking en financiering van de zo felbegeerde FWO-mandaten. Mede omwille van de beperkte budgettaire ruimte, moeten telkens weer een grote groep van onderzoekers teleurgesteld worden. 
Vaak gaat het hier om zeer beloftevolle aanvragers met interessante projectvoorstellen, maar waar op een aantal punten toch nog ruimte is voor verbetering. In dit geval is het uiterst belangrijk dat naar een eventuele nieuwe aanvraag toe, de onderzoeker in kwestie een feedback brief vraagt bij het FWO. 
De voorbije mandatenronde, heeft het FWO zo meer dan 720 feedback brieven geschreven. Elke brief wordt voorbereid door de FWO-administratie op basis van de externe referentenverslagen en de discussie gevoerd binnen de FWO-Expertpanels. Om de kwaliteit van elke brief te verzekeren, worden deze brieven voor verzending ook nog goedgekeurd door de voorzitters van de verschillende panels.

Science in Society: a Challenging Frontier for Science Policy

Wetenschap en Technologie zijn belangrijke factoren voor onze steeds veranderende samenleving. Maar het lijkt alsof wetenschap zich momenteel in een dubbelzinnige situatie bevindt. Aan de ene kant belooft het een betere toekomst, maar aan de andere kant vermindert het vertrouwen van de maatschappij in de wetenschap in de meeste Europese landen. Dit heeft geleid tot een voorstel om wetenschapscommunicatie als een belangrijk onderdeel op te nemen in het nieuwe wetenschapsbeleid. Het Member Organisation Forum on Science in Society Relationships van de European Science Foundation (ESF), waar het FWO lid van is, bracht in juli het rapport 'Science in Society: a Challenging Frontier for Science Policy' uit. Dit rapport heeft tot doel de rol van wetenschap voor de maatschappij in het voetlicht te stellen. U kan het volledige rapport hier nalezen.

Grijze Cellen

D7fd0ea658864b7d9331ec261d7305a9

Dit najaar vinden er opnieuw 2 edities van onze reeks Grijze Cellen plaats. De eerste op woensdag 10 oktober met als titel 'Zijn we te proper'? Gastsprekers van dienst zijn allergiespecialist Jan Ceuppens (KU Leuven) en bio-informaticus Jeroen Raes (VUB). De andere aflevering op donderdag 28 november is een speciale editie over 'Grijze Cellen meets Mediacafé en behandelt de relatie tussen farma, PR en media. De bezetting hier bestaat uit een panel van journalisten en onderzoekers. Zoals steeds worden deze avonden georganiseerd in samenwerking met deBuren en Eos in de Gentse Handelsbeurs. Wie zich wil registreren kan hier terecht.

terug naar boven

Kalender

Indiendata wetenschappelijke prijzen

94254C484fd74cf89d4db7eb6cdb7566

Wetenschappelijke prijs Umicore Afstudeerwerken: 1 oktober 2012 
Wetenschappelijke prijs Acerta: 1 oktober 2012
Wetenschappelijke prijs InBev-Baillet Latour voor Klinisch Onderzoek: 1 november 2012

terug naar boven

Over de grenzen

Resultaten ERC Starting Grants

Het ERC kent voor de vijfde maal haar Starting Grants toe, goed voor een totaalbudget van 800 miljoen euro. 14 onderzoekers verbonden aan een Vlaamse onderzoeksinstelling sleepten een Grant in de wacht. Zij zijn verbonden aan  de KU Leuven (4), aan het VIB-KU Leuven (2), aan het VIB (1), aan de UGent (2) en aan de Universiteit Antwerpen (2). De Universiteit Hasselt, het Instituut voor Tropische Geneeskunde (Antwerpen) en het Orpheus Instituut (Gent) krijgen elk 1 ERC Starting Grant. Van de 14 onderzoekers zijn er bovendien 12 uit de 'FWO-stal'. Alle resultaten kan u bekijken op de website van ERC.

Resultaten ERC Proof of Concept

Op 5 september 2012 maakte de European Research Council de resultaten bekend van de eerste deadline van de oproep ERC Proof of Concept 2012.

ERC Proof of Concept geeft onderzoekers die reeds een ERC Grant hebben de kans om een brug te slaan tussen hun onderzoek en de eerste fase van een innovatie.

Van de 75 ingediende voorstellen werden in totaal 33 projecten gefinancierd, waaronder 1 Vlaams project van de FWO-er Lieven Eeckhout (UGent). Daarmee kan België een slaagpercentage van 100% voorleggen, aangezien slechts 1 Belgische aanvraag werd ingediend.

De tweede deadline voor indienen van voorstellen is 3 oktober 2012.

ERC opvangprojecten van het FWO

Voor de onderzoekers verbonden aan Vlaamse onthaalinstellingen die omwille van beperkte Europese budgetten net buiten de prijzen gevallen zijn bij de ERC 2012 oproep voor Starting Grants, stelt het FWO ook dit jaar een aantal opvangprojecten in, waarvoor onderzoekers die de strenge Europese evaluatieprocedure hebben overleefd, in aanmerking komen.

Het opvangproject bestaat uit de financiering van 1 wetenschappelijk personeelslid voor vier jaar en 10.000 EUR werkingsmiddelen.

Meer informatie over de voorwaarden en de aanvraagprocedure kan u hier vinden.

FWO infosessie ERC grants

Op dinsdag 11 september 2012 organiseerde het FWO een infosessie over de oproepen ERC 2013 voor de ERC Starting, Consolidator en Advanced Grants, in samenwerking met het F.R.S.-FNRS, de Belgische universiteiten en onderzoekscentra.

Deze infosessie kaderde in het takenpakket van het FWO als National Contact Point (NCP) voor het ondersteunen van onderzoekers bij hun aanvragen in het kader van het Europese KP7 programma, waaronder het Specifieke Programma ‘Ideas’.

Het FWO was zeer verheugd met de talrijke opkomst, ruim 250 onderzoekers tekenden present. Tijdens het eerste gedeelte gaven stafleden van de ERC Executive Agency een uiteenzetting over de modaliteiten van de Starting, Consolidator en Advanced Grants. Nadien kregen deelnemers de mogelijkheid om vragen te stellen. De infosessie eindigde tenslotte met een aantal getuigenissen van ERC grantees en expert evaluators.

Het programma en de presentaties kan u hier downloaden.

CERN-doorbraak mede mogelijk gemaakt door FWO-steun

22Cc4c483b4540d7abac8c58b19c6fa1

4 juli 2012 zal voor velen in het geheugen gegrift blijven als de dag dat we een stapje dichter kwamen bij het ontrafelen van het mysterie van het leven. Op die dag kondigden wetenschappers in het CERN namelijk aan dat ze bewijs hadden gevonden voor het bestaan van het Brout-Englert-Higgs-Boson. De zoektocht naar dit Godsdeeltje werd mede gerealiseerd met kennis uit ons land. Sinds 2005 werken al een 70-tal onderzoekers van Vlaamse universiteiten mee aan deze heroïsche ontdekkingstocht naar de fundamenten van onze fysica. In totaal investeerde het FWO circa € 16 miljoen in dit omvangrijke wetenschapsproject. Dit via investeringen binnen het kader van de Big Science-subsidies, het Odysseusprogramma en via de reguliere FWO-mandaten en FWO-projecten.

terug naar boven

Internationaal genoteerd

ESOF 2012, een boeiende ervaring

De9dcd42de6e4a44947f82450e1fd871

Van 11 tot en met 15 juli vond in Dublin het tweejaarlijkse European Science Open Forum (ESOF) plaats: het Europees wetenschapsfeest bij uitstek. Zoals 2 jaar geleden naar Turijn, stuurde het FWO wederom 15 jonge onderzoekers naar Dublin. Voor de FWO-onderzoekers was het bijwonen van ESOF een unieke ervaring in hun nog jonge onderzoekscarrière. Niet alleen konden ze deelnemen aan een rijk gevuld programma met diverse Nobelprijswinnaars en andere topsprekers, tegelijk kregen ze ook de kans om contact te leggen met andere jonge Vlaamse en Europese onderzoekers. Tevens gaf de secretaris-generaal van het FWO, dr. ir. Elisabeth Monard, er een presentatie over transnationale samenwerking tijdens de ‘European Research Area policy session’. Een fotoreportage van deze leuke, boeiende trip kan u ook terugvinden op de Facebookpagina van het FWO. De volgende editie van ESOF zal plaatsvinden in Kopenhagen van 21 tot en met 26 juni 2014.

Nieuwe samenwerking met Turkije

Tijdens de missie van minister Ingrid Lieten aan Turkije van 14 tot en met 18 mei 2012, ondertekenden het FWO en de Turkish Research Council (TÜBITAK) een protocol met als doel een structurele samenwerking uit te bouwen. 
In navolging van deze ondertekening werd er naarstig gewerkt aan een snelle implementatie van dit akkoord. Het FWO is dan ook verheugd te melden dat TÜBITAK en FWO op 17 september 2012 reeds een eerste oproep tot projectvoorstellen publiceerden.
Tijdens deze oproep kunnen voorstellen voor uitwisselingsprojecten ingediend worden binnen de domeinen informatie- en communicatiewetenschappen; energie; transport en mobiliteit; materiaal-, ingenieurs- en productiewetenschappen; sociale en humane wetenschappen; medische wetenschappen; voedsel- en landbouwwetenschappen; en biotechnologie. De projecten lopen telkens voor een periode van twee jaar en staan de Vlaamse onderzoekers toe om op regelmatige basis personeel, ervaringen en resultaten uit te wisselen met hun Turkse collega’s.
Turkije is zowel om economische, politieke als culturele redenen een belangrijke partner voor Vlaanderen. De voordelen van een Turks-Vlaamse samenwerking voor onze onderzoekers zijn dan ook legio.

ERA-NET

Voor het ERA-NET E-Rare2, met als thema zeldzame ziekten, is de evaluatieronde voor de call van 2012 afgerond. Van de twaalf Vlaamse pre-proposals zijn er drie naar de tweede ronde gegaan en alle drie zijn in de finale ranking opgenomen. De financieringsbeslissing volgt weldra. 
Voor het ERA-NET CONCERT Japan is een oproep voor transnationale onderzoeksconsortia opengesteld. Het gaat om een bijzonder ERA-NET, want het is een actie in het kader van een samenwerkingsprogramma (INCONET) met een niet-Europese partner, hier dus Japan. De thema’s zijn energie-opslag en rampenbeheer. De evaluatie van de voorstellen volgt einde 2012-begin 2013.
Op 17 september is een joint call geopend door het netwerk ANIHWA, Animal Health and Welfare. Ook hier kunnen onderzoeksgroepen van Vlaamse universiteiten meedingen voor financiering door het FWO. De indiendatum voor voorstellen is 16 november 2012. 
Op 20 september volgde een eerste oproep van M-ERA.NET, met als thema materiaalwetenschappen en ingenieurswetenschappen. Onderzoekers kunnen financiering aanvragen voor volgende thema’s:
- Integrated Computational Materials Engineering (ICME)
- Secondary raw materials
- Design of new Interfaces, surfaces and coatings
- Hybrid composites
- ·Materials for energy systems

Het FWO zal in het kader hiervan een onderzoeksgroep financieren voor drie jaar a rato van ca. 200.000 €.

Joint Programming Initiatives (JPI)

Voor het JPI Cultural Heritage is een eerste oproep door verschillende Europese landen in voorbereiding. De thema’s zijn: de invloed van weer en klimaat op materieel erfgoed, (her)gebruik van gebouwen en landschappen en waarden, conservatieprocedures voor de bewaring van erfgoed, waardering, interpretatie en identiteit met betrekking tot erfgoed. Het FWO zal aan deze oproep deelnemen en twee onderzoeksgroepen ondersteunen. De lancering van de oproep is gepland voor begin 2013. 
Voor het JPI A Healthy Diet for a Healthy Life staat een joint call gepland voor dit najaar. Het gaat om een pilootactie in het eerste onderzoeksdomein, ‘Determinants of Diet and Physical Activity’(DEDIPAC). De deelnemende landen zullen daarbij na een interne selectie onderzoeksgroepen afvaardigen die dan zelf een onderzoeksprogramma met projecten zullen opzetten. Het FWO financiert daarbij twee Vlaamse onderzoeksgroepen. Een vooraankondiging met meer details over deze actie vindt u hier. De oproep is voorzien voor einde oktober.
Het JPI Urban Europe, die een multidisciplinaire benadering van stedelijkheid biedt, werkt momenteel aan een tweede joint call voor 2013. Het FWO zal deze ondersteunen met de financiering van twee Vlaamse onderzoeksgroepen. De thema’s zijn:
- Transform urban areas to centres of innovation and technology;
- Take highest advantage of technological solutions and realize efficient and sustainable urban systems and networks (mobility, energy, water, ICT, …);
- Ensure social cohesion and integration;
- Reduce the ecological footprint and enhance climate neutrality.

Van zo gauw de lancering volgt, worden de Vlaamse universiteiten uiteraard door het FWO op de hoogte gesteld.