Einstein Telescoop project gaat naar Europa

10/09/2020 14:44

Bron: Nikhef, Amsterdam

Het voorstel om de Einstein Telescoop, de eerste en baanbrekende derde generatie zwaartekrachtsgolven (ZG) detector, op te nemen in de 2021 herziening van de European Strategic Forum for Research Infrastructures (ESFRI) roadmap, is ingediend. The ESFRI roadmap catalogeert, prioriteert en legitimeert toekomstige grootschalige wetenschappelijke infrastructuren in Europa. De Einstein Telescoop (ET) is het meest ambitieuze project voor een toekomstig op de aarde gebaseerd ZG observatorium. De adembenemende wetenschappelijke verwezenlijkingen van Advanced Virgo (in Europa) en Advanced LIGO (in de VSA) gedurende de laatste vijf jaren luidden het begin in van ZG astronomie. Het avontuur begon met de eerste waarneming van ZG in september 2015 en ging verder in augustus 2017 toen Advanced Virgo en Advanced LIGO de ZG veroorzaakt door het samensmelten van twee neutronensterren observeerden. Deze gebeurtenis werd gelijktijdig door een groot aantal andere instrumenten, zowel op de aarde als in de ruimte, waargenomen en dit over het ganse elektromagnetisch spectrum, gaande van radiogolven tot gamma straling. Dit was het begin van het tijdperk van “multi-messenger astronomy” gebruikmakend van ZG. De recente waarneming van het samensmelten van twee stellaire zwarte gaten waarbij een zwart gat met een massa 142 maal groter dan die van de zon (een zogenaamd intermediaire massa zwart gat) gevormd werd, toonde het bestaan van zulke, nooit voorheen geobserveerde, objecten aan.

Om het potentieel van deze jonge wetenschapsdiscipline ten volle te benutten is er een nieuwe generatie ZG observatoria nodig. ET zal wetenschappers in staat stellen om alle samensmeltingen van stellaire en intermediaire massa zwarte gaten in het ganse oberveerbare Universum waar te nemen en zal zo in belangrijke mate bijdragen tot het begrijpen van de evolutie van ons Universum. ET zal eveneens nieuw licht werpen op het “Donker Universum” en zal de rol van donkere materie en donkere energie in onze kosmos mee ophelderen.

ET zal het mogelijk maken om de fysica van zwarte gaten in detail te bestuderen. Deze enigmatische objecten, voorspeld door Einsteins algemene relativiteitstheorie, zijn ideaal om algemene relativiteitstheorie in extreme omstandigheden te testen en te exploreren. Daarnaast zal ET jaarlijks duizenden samensmeltingen van neutronensterren detecteren en ons zo toelaten om het gedrag van materie bij enorm grote dichtheid en druk, condities die onmogelijk in een laboratorium gerealiseerd kunnen worden, te bestuderen. Daarenboven zal dit fysici ook in staat stellen om de kernfysica die aan de basis ligt van supernova ontploffingen van sterren te begrijpen.

Deze uitdagende wetenschappelijke doelstellingen vereisen een nieuw observatorium met een gevoeligheid die minstens een grootteorde beter is dan die van de huidige faciliteiten (de zogenaamde tweede generatie). ET zal gebouwd worden in een nieuwe infrastructuur en zal technieken gebruiken die onvergelijkbaar geavanceerder en beter zijn dan de huidige. Het conceptueel ontwerp van ET werd gefinancierd door de Europese Commissie en nu heeft een consortium van Europese landen en van onderzoeksinstituten uit diverse Europese universiteiten het voorstel om deze infrastructuur te realiseren, officieel ingediend. Met de politieke steun van België, Italië, Nederland, Polen en Spanje, brengt het ET consortium ongeveer 40 onderzoeksinstellingen en universiteiten uit verschillende Europese landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Hongarije, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland, samen. Haar voorlopig hoofdkwartier is het “European Gravitational Observatory” (EGO) in Italië. Er wordt gehoopt op de realisatie van een zusterproject, “Cosmic Explorer”, in de VSA.

Twee locaties voor ET worden momenteel bestudeerd: de Maas-Rijn Euroregio (het 3-landen punt België-Duitsland-Nederland) en Sardinië in Italië. De telescoop zal ondergebracht worden in de diepe ondergrond van één van deze regio’s, zoals afgebeeld op bovenstaande figuur. De kandidaat locaties worden nu geëvalueerd en binnen de komende vijf jaren zal beslist worden waar ET gebouwd zal worden. Op dit moment worden eveneens twee voortrajecten met Belgische deelname: ETpathfinder, en E-TEST, met financiële steun van Europa, tien Belgische universiteiten en onderzoekscentra en Nederlandse Universiteiten en de Nederlandse en Vlaamse overheden, in de regio Maas-Rijn uitgebouwd. Op die manier zullen wij met onze regio optimaal voorbereid zijn om dit baanbrekende wetenschappelijk avontuur te kunnen opstarten.

Meer info op:

Deze component wordt niet ingeladen

Dit komt mogelijks door uw cookiekeuzes. » Meer info