Gelijke-kansenbeleid

Het FWO financiert excellente en beloftevolle onderzoekers en onderzoeksprojecten na een interuniversitaire competitie. Binnen- en buitenlandse experten staan in voor de evaluatie. De selectie gebeurt volgens een bottom-up principe en verloopt interuniversitair.

Het enige criterium bij de selectie is de uitmuntende kwaliteit van de onderzoeker en het onderzoeksvoorstel, ongeacht de wetenschappelijke discipline, de onthaalinstelling, het gender, de nationaliteit, etniciteit of de politieke of religieuze overtuiging van de onderzoeker. Het FWO hecht veel belang aan het creëren van gelijke kansen voor alle onderzoekers die aankloppen bij het FWO voor financiering van hun wetenschappelijk onderzoek. Dit vertaalt zich in een gelijke-kansenbeleid dat bestaat uit verschillende aandachtsgebieden.

Alle informatie wordt zowel in het Nederlands als in het Engels gepubliceerd zodat ook anderstaligen toegang hebben tot alle relevante informatie. Om mogelijke discriminatie op basis van leeftijd te vermijden, hanteert het FWO de relatieve wetenschappelijke anciënniteit (het aantal jaren onderzoekservaring) als ontvankelijkheidsvereiste bij aanvragen voor mandaten en onderzoeksprojecten vervangen door. Dit zorgt voor een meer correcte beoordeling van onderzoekers van wie de carrière tijdelijk onderbroken was. Daarnaast hanteert het FWO geen nationaliteitsvereiste. In het e-loket wordt er naast het mannelijke (M) en vrouwelijke (V) geslacht tevens een genderneutrale (X) mogelijkheid voorzien. Hiermee komen we tegemoet aan een actuele maatschappelijke vraag.

Bij de evaluatie van projectvoorstellen en mandaataanvragen waakt het FWO over de samenstelling van de expertpanels. Het FWO streeft in het algemeen naar een diverse samenstelling van de expertpanels. Specifiek inzake gender streeft het FWO ernaar dat de expertpanels voor maximum 2/3de bestaan uit leden van hetzelfde geslacht. In 2020 is 36,6 procent van de leden van de panels fundamenteel onderzoek (FO) vrouwelijk en is 77,3 procent verbonden aan een buitenlandse instelling. De mandatenpanels Strategisch Basisonderzoek (SB) bestaan in 2020 ​​voor 39,8 procent uit vrouwelijke experts, 61 procent is verbonden aan een buitenlandse organisatie en 41,2 procent werkt in een niet-academische organisatie. Voor de samenstelling van de expertpanels voor de evaluatie van de projectaanvragen Strategisch Basisonderzoek (SBO) en Toegepast Biomedisch Onderzoek (TBM) wordt een heterogene pool van ervaren wetenschappers gebruikt waaruit de expertpanels zijn samengesteld. In 2020 zijn voor SBO 33,7 procent van de panelleden vrouwelijke experts, 40,2 procent heeft een niet-academische achtergrond en 85,9 procent is aangesloten bij een buitenlandse organisatie. Voor TBM zijn in 2020 45,7 procent van de panelleden vrouwelijke experts, 90 procent is aangesloten bij een buitenlandse instelling en 23,9 procent heeft een niet-academische achtergrond. Panelleden worden bovendien gewezen op de gevaren van onbewuste vooroordelen bij het beoordelen van project- en mandaataanvragen, onder meer via deze video (bron: The Royal Society).

Naast het informeren van de panelleden is het ook belangrijk om de evaluatieprocedures continu te analyseren en toezicht te houden op de slaagkansen. Dit doet het FWO door voor elk van haar financieringskanalen statistieken over het aantal aangevraagde en toegekende projecten en mandaten per geslacht bij te houden. Deze cijfers worden jaarlijks gepubliceerd in het Jaarverslag. Op verzoek kunnen ook bijkomende gegevens gegenereerd worden.

Voor lopende mandaten en projecten moeten gezinsvriendelijke bepalingen en flexibele werkomstandigheden helpen om de genderverhoudingen beter in evenwicht te brengen en de uitstroom aan vrouwelijke (postdoctorale) onderzoekers dat de academische sector verlaat tegen te gaan (de zogenaamde ‘leaky pipeline’). Het FWO voorziet onder meer in voldoende flexibiliteit met het oog op medische en sociale omstandigheden. Zo krijgt elke mandaathouder, zowel op predoctoraal als op postdoctoraal niveau, een ‘bench fee’ om kosten voor het eigen onderzoek te betalen. Onderzoekers kunnen indien nodig deze werkingsmiddelen ook gebruiken voor medische ondersteuning bij fysieke beperkingen of een functionele handicap. Tevens voorziet het FWO in de mogelijkheid om per zwangerschap de anciënniteitslimieten telkens met één jaar op te schuiven en een lopend mandaat met telkens één jaar te verlengen, zowel voor aspiranten als postdoctorale mandaten.

In internationale context gaat het FWO op regelmatige basis in op verzoeken om mee te werken aan studies over gelijke kansen in de academische sector (bv. in het kader van GENDER-NET Plus) en worden er wetenschappelijke congressen en symposia (bv. Gender Summit) bijgewoond om op de hoogte te blijven van de laatste evoluties en best practices.

Ten slotte is het FWO lid van volgende organisaties die zich bekommeren om gelijke kansen in de academische sector: