Mats Van Gestel bestudeert opmars van teken in Vlaamse bossen

01/02/2021 10:22

“Meeste teken zitten dieper in het bos”

De laatste decennia zijn ziektes die worden overgedragen door teken in opmars in West-Europa, net als de teken zelf. De ziekte van Lyme is het meest opvallende en meest voorkomende voorbeeld. Maar hoe zit het met de hoeveelheid teken in Vlaamse bossen? En komen teken evenveel voor in de buurt van wandelpaden als dieper in het bos? Onderzoek van Mats Van Gestel (UAntwerpen – UGent - FWO) brengt de tekendensiteit in detail in kaart.

De kans dat men bij een bezoek aan een bos in contact komt met een teek en mogelijk een aandoening als de ziekte van Lyme oploopt, hangt in grote mate af van de kans op contact met de schapenteek (Ixodes ricinus), de meest voorkomende teek in onze regio. Onderzoek van de voorbije jaren bracht aan het licht dat loofbossen die grote, gezonde populaties reeën en muizen in stand kunnen houden, hogere dichtheden aan teken hebben.

Waar we echter nog veel minder over weten, is de variatie in tekendensiteit binnen bosgebieden. Is de tekendensiteit in de buurt van wegen even groot als dieper het bos in?

Tekenvlaggen

Om deze vragen te beantwoorden zette Mats Van Gestel (onderzoeksgroepen Evolutionaire Ecologie (Global Change Ecology Centre UAntwerpen) en ForNaLab (UGent) met de steun van FWO) een studie op om tekendensiteit in detail in kaart te brengen op plaatsen waar bezoekers veel tijd doorbrengen, zoals paden en zitbanken. In deze studie werden er teken gevangen op meetpunten waar drie soorten locaties met een verschillende graad van recreatief gebruik aanwezig waren: zitbanken, de berm naast het pad dat langs deze banken loopt en nabijgelegen plekken dieper in het bos.

Teken werden gevangen door een stoffen vlag over de grondvegetatie te slepen (‘tekenvlaggen’). Het vangen van teken gebeurde in 10 gebieden onder beheer van de Provincie Antwerpen en het Agentschap Natuur & Bos (zoals bv. het Prinsenpark, de Averegten,  het Peerdsbos en de Inslag).

Altijd waakzaam blijven

Mats Van Gestel: ‘Onze studie toonde een duidelijk verband aan tussen de vegetatie in bossen en de tekendensiteit bij recreatieve infrastructuur. De laagste densiteit aan teken werd gemeten in de directe nabijheid van de banken, en was al hoger in de berm langs de paden. De hoogste dichtheden werden gemeten dieper in het bos. Zoals verwacht werden meer teken gevangen in bosbestanden die gedomineerd worden door loofbomen en in bosbestanden met een meer ontwikkelde struiklaag. Dit vertaalde zich ook in een hogere densiteit van teken aan de paden en banken bij dergelijke bosbestanden.’

Door deze nieuwe kennis wordt het mogelijk om binnen een bos in te schatten waar er een relatief hoge kans op tekenbeten is en kan het beheer hieraan aangepast worden. Zo kunnen bezoekers op risicoplekken duidelijk geïnformeerd worden, waardoor zij preventieve maatregelen kunnen nemen.

Van Gestel: ‘Onze studie is een belangrijke stap naar een efficiënter “tekenbeheer”. Op zich is het goed nieuws dat teken het meest voorkomen op plekken met de minste contactkans, namelijk dieper in het bos. Toch blijft het sowieso belangrijk dat bosbezoekers ook op plekken met een lager risico waakzaam blijven: op alle onderzochte locaties bleek er een reëel risico op een tekenbeet.’

Deze component wordt niet ingeladen

Dit komt mogelijks door uw cookiekeuzes. » Meer info