Internationale Dag van Vrouwen en Meisjes in de Wetenschap

Naar aanleiding van de Internationale Dag van de Vrouwen en Meisjes in de Wetenschap stelden wij enkele vragen aan Christine Helsen en Nathalie Le Bastard. Zij ontvingen in 2007 als eersten een Belgische L'Oréal-Unesco beurs For Women In Science.

In 2007 won u als één van de eerste vrouwen een L’Oréal Unesco-beurs. Wat heeft dit in uw carrière kunnen betekenen?

Nathalie: De beurs heeft mij in staat gesteld om het onderzoek dat ik wenste te doen aan te vangen zonder mij zorgen te hoeven maken over financiering. Concreet betekende dat de start van mijn carrière in het domein van de Neurowetenschappen. Ik maakte na mijn doctoraat de overstap van de academische sector naar de privésector, maar die stap lag evenwel mooi in het verlengde daarvan. Ik heb de klinische relevante bevindingen van mijn doctoraat mee helpen te valoriseren door in mijn huidige functie bij te dragen aan een meer wijdverspreide implementatie en betere positionering in de klinische diagnostiek van de biomerkers die ik bestudeerd heb. Ik ben trots op het carrièrepad dat ik tot dusver heb bewandeld.

Christine: Het was een speciale dag toen ik te horen kreeg dat ik deze beurs had gewonnen. Ik herinner me nog dat ik een beetje uit de lucht viel bij het telefoontje. In het Frans kreeg ik felicitaties te horen, die door mij toegeschreven werden aan mijn verjaardag die dag. Maar neen, dit was nog beter nieuws! Ik kreeg een kans aangeboden om mijn carrière in de wetenschap te starten. Het begon met een doctoraat dat niet altijd van een leien dakje liep, zoals bij velen. Maar door dat doctoraat had ik wel goed de smaak van het onderzoek te pakken gekregen. De enige logische stap voor mij was om in de academische wereld te blijven en ook een postdoc te doen. Ondertussen kan ik met trots zeggen dat ik de co-promotor ben van 2 reeds gepromoveerde doctoraatsstudenten en 4 lopende doctoraatsprojecten.

Waarom is een dag zoals de ‘Internationale Dag voor Meisjes en Vrouwen in de Wetenschap’ nog steeds van groot belang volgens u?

Nathalie: Ondanks dat vrouwen steeds beter vertegenwoordigd zijn op alle niveaus, daalt die vertegenwoordiging proportioneel gezien wel hoe hoger op de hiërarchische ladder. Een dag zoals de ‘Internationale Dag voor Meisjes en Vrouwen in de Wetenschap’ is dus goed om de aandacht daarop te blijven vestigen en de positieve trend niet te breken. Bovendien herinnert het er ons aan dat de vertegenwoordiging die we vandaag reeds zien niet vanzelfsprekend is - alhoewel het dat eigenlijk wel zou moeten zijn.

Christine: De ’Internationale Dag voor Meisjes en Vrouwen in de Wetenschap’ en de beurzen van L’Oréal-Unesco zijn een goed initiatief, ze zorgen ervoor dat vrouwen steeds meer kiezen voor een carrière in de wetenschap. Maar het is een zeer competitieve wereld en naar mijn gevoel mag er nog meer ondersteuning zijn voor vrouwen. Zo is het bijvoorbeeld niet gemakkelijk om een gezin te combineren met de hoge werkdruk in de academische wereld. Dus ik stem voor een ‘Internationale Dag voor Moeders in de Wetenschap’!

Wie of wat heeft u geïnspireerd om wetenschapper te worden?

Nathalie: Ik heb niet meteen voorbeelden gehad van mensen dicht bij mij die een carrière in wetenschappen hadden. Ik herinner dat ik wel altijd een zekere drang naar kennis heb gehad en dat brede wetenschappen mij altijd geïnteresseerd hebben. Reeds op jonge leeftijd was ik ook een grote fan van de SciFi serie The X-files, zelfs op een leeftijd waarop ik wellicht nog te jong was om daar eigenlijk naar te mogen kijken 😊 Hoewel deze scenario’s rond paranormale fenomenen draaiden, werd er altijd naar een wetenschappelijke verklaring gezocht, vooral door de vrouwelijke protagoniste. Enerzijds kunnen vrouwelijke rolmodellen, zelfs fictieve, een voorbeeld zijn voor de volgende generatie, als toonbeeld van wat mogelijk is, maar anderzijds moet iedereen toch zijn eigen weg kiezen.

“Het is in de eerste plaats van belang om te geloven in jezelf en je ambities niet te laten beperken door het ‘hokjesdenken’.”

 

Christine: Ik was vroeger altijd al gefascineerd door hoe de dingen werkten. Zo ben ik ook heel praktisch en technisch ingesteld en kon ik als kind met Lego of K’nex de gekste dingen bouwen. Mijn voorliefde voor geneesmiddelenontwikkeling zou je kunnen toeschrijven aan de vele bezoekjes aan de apotheek van de moeder van mijn jeugdvriendinnetje. We mochten er officieel niet komen maar als we toch een doortocht door het mini-labo van de apotheek mochten maken, keek ik mijn ogen uit. Wat boeiend vond ik dat allemaal.

Had u bepaalde rolmodellen?

Christine: Mijn toenmalig leraar wiskunde van op het middelbaar heeft een grote impact op mij achtergelaten. Hij was didactisch erg sterk en heeft me dikwijls mijn grenzen doen opzoeken. Ik moet toegeven dat ik het meeste van die wiskunde alweer vergeten ben maar de no-nonsense attitude ten opzichte van een uitdaging is me altijd bijgebleven.  

Wat is volgens u het belang van vrouwelijke rolmodellen in de wetenschap?

Christine: Vrouwelijke rolmodellen zijn absoluut nodig. Ze laten zien dat het mogelijk is. Dat het geen uitzondering is dat een vrouw een hoge positie bekleedt. Een studie in Nature Communications eind vorig jaar die stelde dat doctoraatsstudenten met een vrouwelijke mentor minder kansen kregen in hun verdere academische carrière maakte me erg kwaad, gelukkig werd deze studie even later ingetrokken. Toch bewijst dit dat er nog werk is om voor gelijkheid te zorgen op de werkvloer. Het feit dat je een vrouwelijke promotor hebt mag geen nadeel zijn. Naar mijn mening zijn vrouwen, en zeker moeders, geweldige multitaskers die net zo goed als mannen een team kunnen leiden en kwalitatief onderzoek kunnen doen.

“ Vrouwelijke rolmodellen zijn absoluut nodig. Ze laten zien dat het mogelijk is. Dat het geen uitzondering is dat een vrouw een hoge positie bekleedt.”

 

Wat wil u zeggen tegen jonge meisjes die ervan dromen om wetenschapper te worden? Welke raad zou u ze meegeven?

Nathalie: Het geslacht van iemand (maar ook: persoonlijke achtergrond, leeftijd,…) zou irrelevant moeten zijn in de beoordeling naar wie beste kandidaat is voor een bepaalde rol. Maar het is in de eerste plaats van belang om te geloven in jezelf en je ambities niet te laten beperken door het ‘hokjesdenken’.

Christine: Ik zou zeggen: ga ervoor en wees bereid om hard te werken. Maar ook: geniet van je ontdekkingen, van de kleine succesjes als een experiment gelukt is maar leer ook relativeren als iets niet gaat zoals verwacht. Onderzoek is voornamelijk jezelf tegenkomen, en dat is al net zo interessant als het onderzoek zelf.