Klimaatverandering in steden

Steden worden gekenmerkt door het stedelijk hitte-eilandeffect, de temperaturen zijn er vaak warmer vergeleken met landelijke gebieden. Hierdoor is het verkoelend effect van stadsbossen er extra belangrijk voor stedelingen, zeker gezien ook zomerse hittegolven nog intenser zijn in steden. Een cruciaal kenmerk van bossen is het microklimaat onder de boomlaag, de kruinen van de bomen houden als een parasol de stralingswarmte van de zon tegen. De extreme temperaturen worden hierdoor gebufferd. Stadsbossen bieden op deze manier een ontsnapping aan de hoogste temperaturen voor stedelingen, maar ook voor planten en dieren.

Het microklimaat is ook belangrijk voor de planten die in de kruidlaag groeien en gevoelig zijn aan klimaatopwarming. Daarnaast worden ook verschillende processen van het bosecosysteem beïnvloed door het microklimaat, zoals strooiselafbraak.

In mijn project, gebruik ik het stedelijk hitte-eilandeffect om te onderzoeken hoe het microklimaat, de biodiversiteit en het functioneren van bossen worden beïnvloed door stijgende temperaturen. Ik gebruik hiervoor een netwerk van zes stadsbossen die zich bevinden vlakbij grote steden verspreid over Europa: Parijs, Zurich, Brussel, Katowice, Bremen, Stockholm. Zo bekijken we ook of het effect van het stedelijk hitte-eiland op stadsbossen varieert afhankelijk van een warmer of kouder macroklimaat (Parijs vs Stockholm).  

In deze stadsbossen meten we zowel de lucht-als bodemtemperatuur op verschillende locaties, startend aan de bosrand dichtst bij de stad, gaande tot in de kern van het bos. Zo meten we het microklimaat van het bos en of dit beïnvloed wordt door het stedelijk hitte-eilandeffect.

Op die locaties bekijken we ook de vegetatie in de kruidlaag, struiklaag en boomlaag en de snelheid van strooiselafbraak door bacteriën. Strooisel bestaat voornamelijk uit afgevallen bladeren van bomen en struiken, de afbraak van strooisel is een belangrijk proces in bossen dat nutriënten uit afgevallen bladeren weer beschikbaar maakt in de bodem om opnieuw opgenomen te worden door planten. Wij gebruiken theezakjes als simpele simulatie voor strooisel en bekijken hoeveel thee er door bacteriën wordt afgebroken wanneer de theezakjes drie maanden in de bodem vertoeven. Bacteriële processen versnellen vaak bij hogere temperaturen. Met dit experiment bekijken we dus of strooiselafbraak mogelijk sneller verloopt in de rand van het stadsbos dicht bij de stad door de hogere temperaturen van het stedelijk hitte-eilandeffect. 

Het stedelijk hitte-eilandeffect kan beschouwd worden als een lokale vorm van klimaatsverandering en kan daarom inzicht verlenen in de mogelijke effecten van klimaatsverandering op bossen in de toekomst. Daarnaast is het ook zeer belangrijk om te onderzoeken hoe we bossen kunnen gebruiken om de gevolgen van klimaatsverandering, zoals meer intense hittegolven, te bufferen.

Extra info:

https://www.ugent.be/bw/environment/en/research/fornalab

https://formica.ugent.be/