Nieuwsbrief September 2019

elektronische brief

Edito

 

Op 9 september stelde Ursula von der Leyen, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, de leden voor van haar team dat de komende vijf jaar de Europese Unie mee moet gaan leiden. Het werd een evenwichtsoefening tussen mannen en vrouwen, noord en zuid, oost en west. Alle kandidaat-commissarissen moeten nu nog een ‘examen’ afleggen voor het Europees Parlement. Even afwachten dus voor we ze kunnen feliciteren met hun nieuwe opdracht. Voor het zover is, zal er nog een en ander worden bediscussieerd, zoveel is duidelijk. Zo riep de bevoegdheid ‘Protecting our European Way of Life’ alvast heel wat vragen en zelfs regelrecht protest op. Uit die heisa blijkt dat er kennelijk nog te praten valt over die omschrijving. Ook over andere?

 

De commissaris die richting en vorm aan het wetenschapsbeleid in Europa zal moeten geven is Mariya Gabriel. Deze politica uit Bulgarije is lid van de Europese fractie EPP (European People’s Party) en was tijdens de vorige legislatuur onder Jean-Claude Juncker al commissaris voor de digitalisering van economie en samenleving. Haar bevoegdheid in de nieuwe commissie zal onder de noemer ‘Innovation and Youth’ een brede waaier aan thema’s bevatten, gaande van onderwijs tot innovatie. Ergens daar tussenin zit ook het wetenschappelijk onderzoek.

 

Dat we dat laatste niet meteen horen in de benaming van haar portefeuille is jammer. Het takenpakket van huidig commissaris Carlos Moedas heet nog heel krachtig ‘Research, Science and Innovation’. Hoe essentieel innovatie immers ook is voor Europa, die is volstrekt ondenkbaar zonder de voortdurende verruiming van onze kennisbasis. En het is goed er nog maar eens aan te herinneren dat die kennis lang niet alleen toeneemt dankzij van bovenaf gestuurde onderzoeksacties, maar evengoed door onderzoekers die achter antwoorden aangaan die hun wetenschappelijke nieuwsgierigheid hen ingaf.

 

Onderzoek schept toegevoegde waarde en stimuleert de economie. In tijden waarbij  men vreest voor recessie is innovatie het lichtpunt bij uitstek.Voor een Europese Unie die nu toch zo’n 16 miljard per jaar investeert in wetenschappelijk onderzoek en er met het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek en innovatie ‘Horizon Europe’ vanaf 2021 hopelijk nog een flinke schep bovenop doet, is het jammer dat het licht van het onderzoek en innovatie nu zo onder de korenmaat wordt geplaatst. Het woord ‘research’ mag best heller oplichten in de functietitel van mevrouw Gabriel, die bekend zou moeten staan als de commissaris voor ‘Research, Innovation and Youth’. Dat zou meteen een mooi signaal zijn naar de nationale en regionale overheden in de lidstaten om zich bij hun bevoegdheidsomschrijvingen niet te schamen voor de termen ‘wetenschap’ en ‘onderzoek’. Naast al de middelen waarmee ze vorsers ondersteunen kan de kracht van dergelijke woorden een extra promotie voor het wetenschappelijk onderzoek betekenen. Vanuit het FWO ondersteunen we dit pleidooi alvast en zenden we de nodige boodschappen uit.

Willy Verstraete
Voorzitter FWO

 

In de kijker

 

Stakeholderoverleg FWO-hervormingen

Dit jaar werden de eerste oproepen gelanceerd voor de hervormde ondersteuningsprogramma’s voor aspiranten, postdocs en projecten fundamenteel onderzoek. Op 9 december gaat het FWO het gesprek aan met zijn stakeholders over de resultaten van de hervormde mandatenprogramma’s, om te kijken wat goed loopt en wat beter kan. Tijdens dit debat willen we de focus leggen op de input (aanbevelingen, waarnemingen en vragen, maar ook de dingen waar je tevreden over was en wat nu beter is dan vroeger) die we van jullie ontvingen.

 

Hiervoor hebben we jullie hulp nodig. We willen jullie vragen om aanbevelingen of waarnemingen aan de orde te stellen die opgedoken zijn tijdens de aanvraagronde, als het kan al met een suggestie voor verbetering of aanpassing. Je mag daarbij kritisch uit de hoek komen, maar graag ook constructief. We nemen ook graag positieve punten mee naar het stakeholdersoverleg, daarom zijn we ook benieuwd naar wat jullie goed vonden en waar jullie tevreden over waren.

 

Deze oproep is voor iedereen die tijdens de aanvraagronde 2018 voor aspiranten (indientermijn: 1 maart 2019) en postdocs (indientermijn: 1 december 2018) een aanvraag heeft ingediend. De deadline voor het indienen van suggesties is 31 oktober.


 

Meer informatie kan je op onze website terugvinden.

Specifieke oproep voor kandidaturen voor een postdoc mandaat rond ALS

 

Op 23 september werd de nieuwe oproep voor junior en senior postdoctorale mandaten geopend.

Dit jaar wordt er, naar aanleiding van een legaat van dhr. Van Eyck aan het FWO, ook éénmalig een bedrag van 322.000 euro ter beschikking gesteld ten voordele van onderzoek rond de neurologische aandoening Amyotrofe Laterale Sclerose (ALS).

 

In het kader van de oproep voor postdoc mandaten zal het geschonken bedrag gebruikt worden voor de financiering van een extra mandaat waarbij het onderzoek dat tijdens het mandaat wordt uitgevoerd een bijdrage moet leveren aan het verbeteren van de kennis of de behandeling van ALS.

Meer informatie op onze website

De Vlaamse Wetenschapsagenda: al meer dan 600 vragen beantwoord

 

Ondertussen werden al meer dan 600 vragen uit de Vlaamse Wetenschapsagenda beantwoord. Deze vragen werden beantwoord met filmpjes, podcasts en artikels van de Universiteit van Vlaanderen, Universiteit van Nederland, Ik heb een vraag, Eos Wetenschap en Wetenschap uitgedokterd. Benieuwd naar de antwoorden? Neem zeker een kijkje op onze website.

Terugblik: Building Bridges – Colloquium over Interdisciplinair Onderzoek

 

Op 09/09/2019 organiseerden het FWO, het Departement EWI, de KVAB en Jonge Academie een colloquium over interdisciplinair onderzoek. Dit event vond plaats in het kader van De Vlaamse Wetenschapsagenda, een burgerbevraging waarbij op een maand tijd meer dan 10.000 vragen voor de wetenschap werden ontvangen. De vragen werden gebundeld in 82 thema’s zoals Allergieën, Biodiversiteit en Migratie. Per thema worden de uitdagingen weergegeven en een plan van aanpak geformuleerd dat in vele gevallen interdisciplinair van aard is.

 

Tijdens dit event vonden er, naast een keynote lezing van Michel O’Rourke over hoe interdisciplinair onderzoek te faciliteren, diverse break-out sessies plaats waar met de aanwezigen in dialoog werd gegaan over de verschillende facetten van interdisciplinair onderzoek. Kwamen onder andere aan bod: het stimuleren van interdisciplinariteit in (hoger) onderwijs, het ideale ecosysteem voor de ondersteuning van interdisciplinair onderzoek, de evaluatie van interdisciplinaire projectvoorstellen en tips & tricks voor het schrijven en uitvoeren van dit type onderzoek.

 

Het volledige programma (inclusief de sprekers en hun presentaties) kan geraadpleegd worden op onze website

Building Bridges – Focusdag over Science Communication op 18/11/2019

 

Op 18/11/2019 zullen het FWO, het Departement EWI, de KVAB en Jonge Academie een tweede evenement organiseren in het kader van De Vlaamse Wetenschapsagenda.

Tijdens dit event zullen er, naast een keynote lezing van  de Britse prof. Public understanding en bestseller auteur Richard Wiseman (University of Hertfordshire) een aantal break-out sessies worden georganiseerd gerelateerd aan wetenschapscommunicatie: wetenschapsbarometers, fake (scientific) news en de media, citizen science en onderzoek rond wetenschapscommunicatie.

 

Het volledige programma met mogelijkheid tot inschrijven kan u terugvinden op onze website.

It's a social world

 

Sociale media zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij en de impact ervan wordt steeds groter. Daarom kiest het FWO ervoor om vanaf het werkjaar 2019 - 2020 nog meer in te zetten op deze nieuwe media.

 

What’s new?

Misschien was het je al opgevallen, maar deze zomer lanceerden we een FWO-Instagramaccount. Wat kan je op deze pagina verwachten? We brengen onderzoek en onderzoekers in beeld, delen weetjes en leuke quotes en tonen je een blik achter de schermen van het FWO. We zullen jullie ook verrassen met Instagram-takeovers van onze onderzoekers. Dit wil je toch niet missen? Houd dus zeker onze Instagramaccount in de gaten!

 

Voorts begonnen we deze zomer ook met een nieuw topic op Facebook, namelijk de ‘Science Snack’. Elke vrijdagnamiddag trakteren we jullie op een korte blogpost of filmpje van drie minuten over een bepaald onderzoek. Ook nood aan een vieruurtje op vrijdag? Check dan zeker onze Facebookpagina.

 

Community

 

Hiernaast hebben we ook een community, #fwovlaanderen, gecreëerd. Ook jij kan deel uitmaken van deze community. Heb je interessant beeldmateriaal (video, foto’s, boemerangs, enzovoort) over jouw onderzoek? Tag ons dan zeker met #fwovlaanderen, zo verschijnt jouw foto of video op onze website. Inspiratie nodig? Neem dan een kijkje op onze website en ontdek wat andere onderzoekers al gepost hebben.

 

Onze sociale mediakanalen zijn niets zonder interactie en zonder volgers. Daarom nodigen we jullie uit om ons Instagramaccount te volgen en onze Facebookpagina te liken.

 

Oproep: Instagram-takeover

Ga jij binnenkort voor jouw onderzoek naar het buitenland, doe je mee aan een wedstrijd of is je onderzoek volgens jou reuze interessant? Aarzel dan niet om je kandidaat te stellen voor een Instagram-takeover.. Dit kan door een mailtje te sturen naar communicatie@fwo.be met als onderwerp Instagram-takeover. Op deze manier kan je jouw interessant onderzoek tonen aan de buitenwereld en het brede publiek hiervoor enthousiast maken.

Grijze Cellen - Hoe herken je een burn-out?

 

Bijna 800.000 Vlamingen vinden dat ze te veel stress hebben op het werk. Een derde van hen vertoont symptomen van een burn-out.

 

Wat zegt de wetenschap over burn-out? Is het meer dan een ‘modewoord’ voor een depressie of oververmoeidheid? En hoe vermijd je dat het zover komt?

 

Arbeidsgeneesheer Lode Godderis (KU Leuven) en klinisch psycholoog en gedragstherapeut Erik Franck (UAntwerpen) geven een lezing. Daarna gaat Psyche & Brein-hoofdredacteur Liesbeth Gijsel met de sprekers en het publiek in gesprek.

 

Datum en locatie:

22 oktober 2019 (20u-21u30) - STUK Leuven

Inschrijven is gratis maar verplicht en kan via www.eoswetenschap.eu/grijze-cellen

 

FWO organiseert samen met Eos Wetenschap de wetenschappelijke lezingen- en debatreeks ‘Grijze Cellen’. Wetenschappers gaan tijdens deze avonden met elkaar en het publiek in gesprek onder leiding van één van de Eos wetenschapsjournalisten.

Ethische adviezen

 

FWO gelden worden beschikbaar gesteld onder de bindende voorwaarde dat het onderzoek volgens strikte ethische normen en waarden wordt uitgevoerd. Het gaat daarbij niet enkel om de kwesties in specifieke kennisdomeinen zoals proefpersonen, proefdieren of materiaal van humane en/of embryonale oorsprong, maar ook om moreel gevoelige thema’s in verband met privacy, onderzoek met mogelijke militaire toepassingen (dual use), impact van de onderzoeksresultaten op mens, milieu, evenals de aanwending van genetische bronnen (Nagoya-protocol). Welomschreven regelgevingen op internationaal, Europees en nationaal niveau bieden hiertoe houvast. Naast de wettelijke verplichtingen gelden er ethische en deontologische maatstaven die algemeen aanvaard zijn in de (internationale) wetenschappelijke praktijk, zoals de ‘Ethische code voor wetenschappelijk onderzoek’ en de ‘European Code of conduct for research integrity’.

 

Onderzoekers die financiering van het FWO wensen, dienen een 'ethische goedkeuringsprocedure' te doorlopen voordat ze met hun onderzoeksactiviteiten van start gaan. Deze werd recent aangepast.

 

  1. Aanvraagfase: ethische zelfevaluatie

Aanvragers vullen naar waarheid de vragenlijst in over de ethische aspecten van het onderzoeksonderwerp, de methodologie en de mogelijke resultaten.

Een bevestigend antwoord op bepaalde vragen uit de lijst impliceert de wettelijke of institutionele verplichting om de ethische goedkeuring te verkrijgen van de bevoegde ethische commissie voor de aanvang van de onderzoeksactiviteiten. Met andere vragen uit de lijst wenst het FWO de aandacht te vestigen op ethische aspecten die verband kunnen houden met het onderwerp, de aanpak en/of de gevolgen van het onderzoek opdat, zo nodig, tijdig passende voorzorgsmaatregelen worden genomen.

In dit stadium is geen ethische goedkeuring vereist, behalve voor projectvoorstellen die tot doel hebben experimenten uit te voeren op/met niet-menselijke primaten.

  1. Beoordelingsfase

De reviewers en/of het panel van deskundigen beoordelen het project en de ethische zelfevaluatie en kunnen ethisch advies voorschrijven en bekommernissen, preventieve of corrigerende maatregelen formuleren voor specifieke ethische aspecten.

  1. Uitvoeringsfase

De begunstigde van FWO-financiering moet, voorafgaand aan de ethisch gevoelige onderzoeksactiviteiten, de ethische goedkeuring verkrijgen van de bevoegde lokale ethische commissie(s) en, indien van toepassing, van andere regelgevende instanties. De ethische goedkeuringen dienen niet langer doorgestuurd te worden naar het FWO, maar dienen ter beschikking te worden gehouden bij de gastinstelling. Het FWO of zijn vertegenwoordigers kunnen de ethische goedkeuringen steeksproefsgewijs opvragen tot 5 jaar na het einde van de projectperiode.

 

Een ethische goedkeuring ontslaat de onderzoekers niet van een constante reflectie over ethische kwesties gerelateerd met hun onderzoeksonderwerp, methodologie en resultaten.

Nieuwe stuurgroep voor het VSC (Vlaams Supercomputer Centrum)

 

Om de werking van het VSC  (het Vlaams Supercomputer Centrum https://www.vscentrum.be/) te optimaliseren, de VSC organisatie krachtdadiger te maken en tegemoet te komen aan de (toekomstige) noden van een groeiend aantal stakeholders, heeft de raad van bestuur van het FWO op 18 september ll. een nieuwe Stuurgroep voor het VSC samengesteld.

 

Het VSC werkt immers volop aan een uitbreiding van haar service (met naast rekenkracht ook een cloud en een data luik) en dient klaar te staan voor nieuwe uitdagingen, die buiten de grenzen van het huidig VSC aanbod reiken. De VSC Stuurgroep kan dus niet beperkt blijven tot de huidige gebruikers en actoren.

 

In de nieuwe VSC Stuurgroep zetelen naast vertegenwoordigers van de universiteiten, ook de SOC’s, de VWI’s en de raad van bestuur van het FWO en de industrie. Als onafhankelijk voorzitter wordt Peter Michielse, CTO bij SURFsara BV, het Nederlands nationaal HPC en big data center aangesteld:

VSC Stuurgroep

 

Effectief lid

Plaatsvervanger

UGent

Johan Van Camp

Danny Schellemans

UAntwerpen

Annie Cuyt

Wouter Herrebout

KU Leuven

Leen Van Rentergem

Annieme Depuydt

VUB

Stefan Weckx

Frank De Proft

UHasselt

Niel Hens

Jan Aerts

SOC

Rinaldo Beck (VIB)

Wilfried Verachtert (imec)

VWI

Frederik Leliart (Pl. Meise)

Steven Dessein (Pl. Meise)

Afgevaardigde raad van bestuur FWO

An Van de Vel (Umicore)

 

Voorzitter

Peter Michielse (NL)

 

Voorzitter Industrial Board

Mia Vanstraelen

 

Waarnemer EWI

Michele Oleo

 

Waarnemer FWO

Hans Willems

 

Waarnemer Operationele WG

Pm

 

Secretariaat

FWO

 

De VSC Stuurgroep krijgt een strategische taakstelling en stippelt het lange termijn beleid voor het VSC uit.  De eerste opdracht bestaat erin de verdere governance van het VSC uit te werken en de operationele werking vorm te geven die vanaf 1 januari 2020 zal geïmplementeerd worden.

 

Nieuws over het VSC kan je volgen via de VSC website of via de LinkedIn pagina.

Over de grenzen

 

Hernieuwde MoU met Taiwan (MoST)

 

Op 28/08/2019 hernieuwden FWO en het Taiwanese Ministry of Science and Technology (MoST) hun MoU ter bevordering van de wetenschappelijke samenwerking tussen Vlaanderen en Taiwan. Dit gebeurde plechtig in aanwezigheid van minister CHEN Liang-Gee (MoST) en ambassadeur TSENG Ho Jen (Taipei Representative Office in the EU & Belgium). Het is de bedoeling dat er op basis van deze MoU reeds in 2020 een gezamenlijke oproep voor samenwerkingsprojecten zal gelanceerd worden. Deze oproep zal zich richten op de uitwisseling van vooral junior onderzoekers en dit zowel van Vlaanderen naar Taiwan als omgekeerd. Ontvankelijke kosten zullen de reis- en verblijfskosten zijn.

Eerste Vlaams-Nederlandse Wetenschaps- en Innovatiedag

 

Op 28 oktober 2019 wordt de eerste Vlaams-Nederlandse Wetenschaps- en Innovatiedag georganiseerd in de Nederlandse ambassade te Brussel. Het evenement beoogt de triple helix stakeholders aan beide zijden van de grens samen te brengen rond de geselecteerde thema’s Life Sciences & Health (LSH), Artificiële Intelligentie (AI), Industrie 4.0 & Digitalisering, en CO2-reductie.

 

Het evenement is een organisatie van de Nederlandse ambassade in België, de Algemene Afvaardiging van de Vlaamse Regering in Nederland, het Nederlandse ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het Nederlandse ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Departement Economie, Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse overheid.

Meer info

Science Europe

 

Science Europe begroette onlangs het 37ste lid in de groep van Europese Research Funding en Research Performing Organisations (RFO-RPO) die het vertegenwoordigt. Die organisaties komen uit 28 landen en beheren samen zo’n 18 miljard euro aan onderzoeksmiddelen. Het FWO was er al bij sinds de oprichting in 2011.

 

Op 21 november 2018 organiseerde Science Europe een symposium over interdisciplinariteit, een even veelbelovend als moeilijk begaanbaar terrein. Het rapport daarover werd onlangs uitgebracht.

 

Ondertussen blijft het sleutelen aan zijn Plan S om van Open Access voor wetenschappelijke publicaties de algemene norm en praktijk te maken.

 

Breng zeker ook eens een bezoek aan hun pas vernieuwde website.

Evaluatieresultaten - NCP

 

ERC Starting grants 2019

 

Excellente onderzoekers met 2 - 7 jaar onderzoekservaring na het behalen van hun doctoraat komen in aanmerking om deel te nemen aan de oproep voor ERC Starting grants. Op een totaal van 3106 ingediende aanvragen voor de 2019 oproep, kwamen 408 aanvragen in aanmerking voor financiering, waarvan 10 Principal Investigators met een Vlaamse gastinstelling.

  • Katja Biedenkopf, KU Leuven
  • Senne Braem, Vrije Universiteit Brussel
  • Katrien De Graeve, Universiteit Gent
  • Ilse De Looze, Universiteit Gent
  • Sarah Lebeer, Universiteit Antwerpen
  • Elise Muir, KU Leuven
  • Benson Ogunjimi, Universiteit Antwerpen
  • Jeroen Puttevils, Universiteit Antwerpen
  • Charlotte Scott, Vlaams Instituut voor Biotechnologie
  • Laura Vandenbosch, KU Leuven

 

ERC Proof of Concept grants 2019

 

Principal Investigators met een ERC beurs die loopt of minder dan 12 maanden voor 1 januari van het oproepjaar is geëindigd, komen in aanmerking om deel te nemen aan de oproep voor ERC Proof of Concept Grants. In de tweede cut-off datum van de 2019 oproep kwamen in totaal 62 ERC grantees in aanmerking voor een Proof of Concept grant, waarvan twee Principal Investigators met een Vlaamse onthaalinstelling.

  • Rob Ameloot, KU Leuven
  • Wim de Malsche, Vrije Universiteit Brussel

Aankomende NCP Flanders informatiesessies en website

 

In het najaar staan meerdere NCP Flanders informatiesessies op de agenda:

  • Op 8 oktober: Future and Emerging Technologies / European Innovation Council pilot Pathfinder oproepen
  • Op 15 oktober: een selectie Horizon 2020 Research Infrastructures oproepen
  • Op 22 oktober in de voormiddag een Horizon 2020 proposal writing workshop en in de namiddag een informatiesessie over disseminatie en exploitatie in Horizon 2020 aanvragen
  • Op 19 november: Marie Skłodowska-Curie Actions Research and Innovation Staff Exchange 2020 oproep

 

Voor een actueel en uitgebreid overzicht over de verschillende Horizon 2020 informatiesessies die worden georganiseerd door NCP Flanders, de Europese Commissie en andere netwerken kunt u de event pagina op onze website raadplegen: https://www.ncpflanders.be/events.

  • Een overzicht van succesvolle Vlaamse deelname aan Horizon 2020 is terug te vinden in de periodieke overzichten die worden gepubliceerd onder ‘Horizon 2020 info’, ‘documents’.
  • Een actuele stand van zaken omtrent Horizon 2020 en de Brexit is terug te vinden in de Brexit factsheet onder ‘Horizon 2020 info’, ‘documents’.
  • Momenteel staan online twee Europese Commissie consultaties open over Horizon Europe: de respons op de vragenlijst Horizon Europe Co-design 2021-2024 (deadline 8 september) zal het eerste strategische plan van Horizon Europe voeden, de respons op de Horizon Europe Co-design – Implementation vragenlijst (deadline 4 oktober) zal de Horizon Europe implementatie strategie voeden. Deze twee consultaties en andere interessante actuele Horizon 2020 en Horizon Europe informatie zijn terug te vinden in de news pagina op onze website: https://www.ncpflanders.be/news. Nieuws van NCP Flanders kunt u ook per mail ontvangen, daarvoor hoeft u zich enkel voor de thematische mailinglijsten van uw voorkeur in te schrijven via stay informed op de home pagina van onze website: https://www.ncpflanders.be/